Dost - Enver Gökçe

Enver Gökçe'nin "Dost" şiiri üzerine edebi bir yolculuk: Memleket sevgisi, emek mücadelesinin mısralardaki analizi. ...

✒️ 3 dakika okuma süresi

İyi Okumalar! Yorumlarınız bizim için kıymetlidir.

Enver Gökçe'nin "Dost" şiiri üzerine edebi bir yolculuk: Memleket sevgisi, emek mücadelesinin mısralardaki analizi.

🔍 Edebi İnceleme, Künye ve Şiir

Şiir:	Dost
Şair:	Enver Gökçe
Tematik Odak:	Memleket sevgisi, sınıf bilinci, hürriyet özlemi, Anadolu coğrafyasının emekle anlam kazanması ve direnç.
Edebi Dönem:	1940 Kuşağı / Toplumcu Gerçekçi Türk Şiiri.

Analitik Notlar:

"Dost", bireysel bir arkadaşlıktan ziyade, çalışan halkın kolektif birliğini simgeler. Şair; Ilgaz'dan Kütahya'ya, Erzincan'dan Adana'ya kadar tüm Anadolu'yu bir fabrika ve bir mücadele alanı olarak kucaklar. "Biz olmasak..." vurgusuyla, hayatın tüm güzelliklerinin ve üretim araçlarının (tütün, çini, ray, tekerlek) ancak emekle anlam kazandığını savunur. Şiirde geçen "göz, gez, arpacık" ifadeleri, sadece askeri bir terim değil, baskılara karşı duyulan teyakkuzun ve kararlılığın sembolüdür.

Dost Şiiri - Enver Gökçe.

Dost

Ben berceste (*) mısraı buldum,

Hey ömrümce söylerim.

Gözden, gezden, arpacıktan olsun,

Hey ömrümce söylerim!

Bizsiz Ilgaz'ın çam ormanları güzel değildir.

Hayda günlerim, hayda!

Sırtını düşmana verdikçe

Murat dağları güzel değildir,

Dost dost, ille kavga!

Biz olmasak gökyüzü, biz olmasak üzüm,

Biz olmasak üzüm göz, kömür göz, elâ göz;

Biz olmasak göz ile kaş, öpücük, nar içi dudak;

Biz olmasak ray, dönen tekerlek, yıkanan buğday,

Ayın onbeşi;

Biz olmasak Taşova'nın tütünü, Kütahya'nın çinisi,

Yani bizsiz

Anne dizi, kardeş dizi, yar dizi

Güzel değildir.

Gel günlerim, gel de dol!

Gel Aydınlım, İzmirlim,

Gel aslanım Mamak'tan,

Erzincan'dan, Kemah'tan.

Düşmanlar selâm ister,

Gözden, gezden, arpacıktan!

Adana'nın pamuğu dokumada;

Diyarbakır, Afyon, Kütahya fabrikada.

Ümit işkencede mahzun,

Emek işkencede mahzun,

Tenim, ayaklarım üryan,

Ekmek işkencede mahzun

Ve Divrik'in demiri arabada

İşçi-köylü ve işçi birarada.

Söyle türküler yadigârı kardeş,

Söyle ağrılar yadigârı kardeş,

Neden alınterleri,

Nimetler, haklar haram oldu sana

Gel günlerim, gel de dol

Gel Aydınlım, İzmirlim,

Gel aslanım Mamak'tan, 

Erzincan'dan, Kemah'tan.

Düşmanlar selâm ister,

Gözden, gezden, arpacıktan!

Sana selâm olsun

Hürriyetlerin meçhul olduğu dünya.

Canım Türkiye,

Memleketimiz!

Çalışan halklarıyla ümmi,

Çalışan halklarıyla garip,

Irgadı, esnafı, madencisi, iptidai aletleri,

Kadınları, erkekleri, hapishaneleri;

Başı boş suları, dumanlı vadileri, yoz topraklarıyla,

İşşizleri, realist şairleri, mücahitleri,

Sokak şarkısı, keten helvası,

Akşam Haberleri satanlarıyla memleketim!

Sana selâm olsun

Sürgünler, mahkûmlar, hastalar!

Alacağın olsun,

Seni İstanbul seni,

Seni Bursa, Çankırı, Malatya.

Sizlere selam olsun üniversiteler!

Öğretmenleri alınmış kürsüler,

Öğretmenler!

Sizlere selam olsun

Hürriyeti yazan eller, dizen eller!

Sizlere selâm olsun makineler,

Entertipler, rotatifler, bobinler!

Bu gülünç, aşağılık,

Namussuz şeyler dışında,

Sana selâm olsun

Zincirin zulmün kâr etmediği,

Kırbacın kâr etmediği

Büyük tahammül!

Gel günlerim gel de dol!

Gel Aydınlım, İzmirlim,

Gel aslanım Mamak'tan

Erzincan'dan, Kemah'tan!

Düşmanlar selâm ister

Gözden, gezden, arpacıktan!

(Gün, 15. 7.1946)

 Enver Gökçe

(*) Berceste: Zahmetsizce hatıra geliveren ancak çok kıymetli olan söz.

🎭 Şairin Portresi

Enver Gökçe (1920-1981): Toplumcu gerçekçi şiirin en gür ve özgün seslerinden biridir. Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde başlayan edebi yolculuğu, sürgünler ve hapislerle şekillenmiştir. Halk dilinin deyimlerini, türkülerin içtenliğini ve destansı bir anlatımı modern şiire taşımıştır. "Dost" şiiri, onun hem memleketine olan tutkusunun hem de hürriyet yolunda gösterdiği "büyük tahammül"ün edebi bir anıtıdır.

---

📚 Kaynaklar ve Referanslar

• Gökçe, E., Dost Dost İlle Kavga, (Bütün Şiirleri).
• ​1940 Kuşağı Toplumcu Şiiri Antolojisi.

💬 Düşüncelerinizi Paylaşın: Bu içerik sizde nasıl bir yankı uyandırdı? Eksik gördüğünüz noktaları veya şahsi yorumlarınızı aşağıda paylaşarak Siirrafim.art topluluğuna katkıda bulunabilirsiniz. Sanat, paylaştıkça çoğalır.

✍️ Siirrafim.art

🔄 Son Güncelleme: 2026-03-02T03:09:25Z

Bu içerik size ne hissettirdi?

✒️

Bu sayfada yer alan mısraların telif hakları şairin kendisine veya yasal temsilcilerine aittir. Gayemiz, edebiyatımızın bu kıymetli hazinelerini tanıtmak ve gönüllere sevdirmektir.

"Paylaşalım ki, sevgi sadece bizde kalmasın; tüm dünyaya nefes olsun."