1. - 6. Sone - William Shakespeare

Son Baskı: 21.4.26 | Hesaplanıyor...

William Shakespeare’in bu ilk altı sonesi, güzelliğin sadece bir miras değil, soy aracılığıyla ölümsüzleşmesi gereken bir emanet olduğu fikrini işler.

Edebi İnceleme, Künye ve Şiir

Vazgeç inattan: Öyle güzelsin ki, olmasın / Ecel senin fatihin, solucanlar mirasçın.

Şiir:	Sone (1. - 6.)
Şair:	William Shakespeare
Çevirmen:	Talat Sait Halman
Tür:	Sone (Shakespearean Sonnet)
Tematik Odak:	Zamanın zalimliği (Kırk yılın kışı), güzelliğin bencilce tüketilmesi yerine nesillere aktarılması ve doğaya karşı verilecek "hesap".

Analitik Notlar:

Shakespeare’in 154 sonelik dev eserinin bu ilk bölümü, edebiyat tarihinde "Üreme Soneleri" (Procreation Sonnets) olarak bilinir. Şair, hitap ettiği genç adama (Fair Youth), sahip olduğu olağanüstü güzelliği bir "pintilikle" mezara götürmemesini söyler. 1. ve 2. Sonelerde güzellik, zamanın "kırk yılın kışı" gibi kuşatacağı geçici bir süs olarak betimlenir. 3. ve 4. Sonelerde ise ayna metaforu üzerinden genetik sürekliliğe vurgu yapılır; kişi annesinin aynasıdır ve kendisi de bir ayna (evlat) bırakmalıdır. 5. ve 6. Soneler, doğadan damıtılan "özsu" (parfüm) imgesiyle estetik bir zirve yapar. Çiçek kışın ölse de şişedeki özü kalır; insan da kışın (ölümün) eline kurban gitmeden önce "özünü" (çocuğunu) dünyaya bırakmalıdır. Bu soneler, narsizmi bir "oburluk" ve "kendi canevini ezmek" olarak tanımlayan sert ama zarif birer uyarıdır.

1. - 6. Sone - William Shakespeare Şiiri.

Sone (1. - 6.)

1. SONE

Artmasını isteriz en güzel varlıkların

Güzelliğin gül yüzü solmasın diye asla,

Bir güzel, yaşlanıp da göçünce bugün yarın

Anısı yaşar yine körpecik yavrusuyla;

Ama can yoldaşındır kendi parlak gözlerin,

Kendi ateşin besler ruhunun alevini;

Kıtlığa çevirirsin bolluğunu her yerin,

Kendi düşmanın gibi, ezersin canevini.

Şimdi sen yeryüzünün taptaze bir süsüsün,

Varlığın çiçek dolu bahardan müjde taşır,

Ama kendi koncanda ruhunla gömülüsün,

Pintiliğin arttıkça kendi sonun yaklaşır.

Dünyaya acımazsan, oburlar gibi ancak

Varlığın da mezar da güzelliği yutacak.

2. SONE

Kırk yılın kışı, güzel alnını kuşattı mı,

Kapladı mı yüzünü derin çukurlar artık,

Gençliğinin kibirli, süslü giyim kuşamı

Beş para etmez olur, hırpani yırtık pırtık:

O zaman sorarlarsa güzelliğin nerdedir,

Dinç ve şen günlerinin hazinesi ne oldu;

Dersen yuvalarına çökmüş şu gözlerdedir.

Bencillik utancıyla israfa övgüdür bu.

Kavuşur güzelliğin çılgınca alkışlara

"Benim güzel çocuğum beni kurtarır" dersen

"Ve yüzümü ağartır ben yaşlandıktan sonra."

Güzelliğin onda sürdüğünü göstersen!

O, sen yaşlandığında yeniler varlığını

Soğuktan donan kanın duyar ısındığını.

3. SONE

Aynaya bak da şunu gördüğün yüze söyle:

Sıra gelmiştir artık bir taze yüz yapmana,

Güzelliğini hemen yenilemezsen şöyle,

Yeryüzü yoksun kalır, lanetlenir bir ana.

Hiçbir güzel var mı ki el sürülmemiş rahmi

Senin sürdüğün çiftin ekinini tepecek?

Sırf kendini sevmenin mezarını ister mi,

Geleceği ahmakça durdurur mu bir erkek?

Sen annenin aynası olmuşsun da o sende

Bulmuştur gençliğinin güzelim baharını;

Kendi dinç varlığınla görürsün pencerende

Kırışıklara rağmen, şu altın yıllarını.

İstersen ki varlığın unutulsun ve bitsin,

Bir kuru başına öl, izin de ölüp gitsin.

4. SONE

Savurgan güzel, nedir bu kendine harcaman

Senin mirasın olan güzellikleri böyle?

Doğa temelli vermez, ödünç verir her zaman:

Eli açık olana borç verir içtenlikle,

böyle yanlış kullanmak olur mu, güzel pinti,

Miras bırakman için sana bırakılanı?

Kâr etmeyen tefeci, bu koskoca serveti

Niye tüketiyorsun yaşatmak varken canı?

Meraklısın kendinle içli dışlı olmağa;

Bu, tatlı benliğini sırf aldatmağa yarar.

Vaktin geldi diyerek seni çağırsa doğa

Vereceğin hesapta elle tutulur ne var?

Kullanmazsan gömülür güzelliğin seninle,

Kullanırsan vârisin olur da sürer böyle.

5. SONE

Her gözün takıldığı o bir-içim-su yüzü

Özenle, incelikle yaratan şu saatler

Birer zalim olup da vurunca yaman gürzü

O eşsiz güzellikten kalmaz hiçbir hoş eser.

Durmak bilmeyen zaman, yaz’ı söküp götürür,

Yok eder iğrenç kışın kucağına atarak;

Özsu, ayazda donar, sağlam yapraklar çürür:

Güzellik kar altında, her yöre çıplak, çorak.

Özsuyu çiçeklerden çekip almamışsa yaz,

Cam duvarlar içine kapatmamışsa onu,

Güzel göçüp gidince güzellikten iz kalmaz:

Gelir, kendisi gibi, anılarının sonu.

Özsuyu çekilmişse, kış gelince o çiçek

Kupkuru kalsa bile, tatlı özü sürecek.

6. SONE

Ne yap yap, kurban gitme kışın zalim eline:

Özün arıtılmadan, yaz’ı almasın senden;

Bir şişeye bal akıt, bir yere bir hazine

Sun güzel hazinenden, kendin sona ermeden.

Bu iş haram değildir, tefecilik de değil:

Sevinç verir gönüllü borç ödeyenlerine -

Görevin bir başka 'sen' yaratmaktır, bunu bil;

İşte on kat mutluluk: on gelir bir yerine.

On kat büyük bir görkem doğar gür benliğinden

Ortaya senin eşin on tane sen çıkar da,

Ölüm, eli böğründe kalırdı göçünce sen -

Bırakırdı, yaşardın gelecek kuşaklarda.

Vazgeç inattan: Öyle güzelsin ki, olmasın

Ecel senin fatihin, solucanlar mirasçın.

William Shakespeare

Çeviren: Talat Sait Halman    

🎭 Şairin Portresi

William Shakespeare

(1564 - 1616)

​

İngiliz edebiyatının ve dünya tiyatrosunun gelmiş geçmiş en büyük dehası olan Shakespeare, sonelerinde insan ruhunun en mahrem odalarını; aşkı, kıskançlığı, zamanın yıkıcılığını ve ölümsüzlük arzusunu keşfetmiştir. Onun soneleri, sadece teknik mükemmelliğiyle değil, aynı zamanda soyut kavramları (zaman, güzellik, ölüm) kanlı canlı birer karakter gibi karşımıza çıkarma gücüyle eşsizdir.

📚 Kaynaklar ve Referanslar

• Shakespeare, W., Bütün Soneler, Çev: Talat Sait Halman.

🔗 İlginizi Çekebilir: Dünya Edebiyatında Unutulmaz Şairler ve Şiirler

✦ PAYLAŞ

⚠️ Hata Bildir

✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.