Kaydırma Şiiri: Sylvia Plath, Lot Weijers ve TikTok'un Şiir Kültürü
Yazan: Dr. Jeroen Dera
·
Radboud Üniversitesi, Hollanda Edebiyatı Doçenti · Şiir ve gençlik okuma kültürü araştırmacısı
Kaydırma Şiiri: Sylvia Plath, Lot Weijers ve TikTok'un Şiir Kültürü
Ölümünden altmış yıldan fazla bir süre sonra bile sosyal medyada on binlerce kez paylaşılacak kadar geniş bir kitleyi etkilemeye devam eden çok az şair vardır. Ancak Sylvia Plath bu büyük istisnalardan biridir. #sylviaplath etiketi altında TikTok'ta 150 milyondan fazla görüntülenmeye ulaştı.
Bu etiketin ardında, kullanıcıların edebi hayranlık ile son derece kişisel okuma önerileri arasında gezindiği bir mikrokozmos yatıyor. Kısa videolarda Daddy ve Lady Lazarus gibi kanonik şiirlerden dizeler okunuyor; sararmış koleksiyonlar ve el yazısının tıpkıbasımları kutsal emanetler gibi sergileniyor.
Duygu, Yorum ve Eleştiri Arasında
Plath'ın eserlerine duyulan hayranlığın ötesinde bu TikTok videolarının en az bir ortak noktası var: izleyicilerden yoğun tepkiler alıyorlar. Yorumlarda çok sayıda kullanıcı Plath'ın şiirlerinin kendilerinde kalıcı bir iz bıraktığını belirtiyor. Bazıları şairi abla ya da yakın bir sırdaş olarak tanımlıyor, diğerleri şiirlerini vücutlarına dövme olarak taşıdıklarını yazıyor.
#sylviaplath fenomeni, TikTok'taki şiirin ikili doğasını ortaya koyuyor. Bir yanda derin özdeşleşme, duygu, tanıma ve teselli var. Diğer yanda, daha az belirgin ama inkar edilemez biçimde mevcut olan eleştiri, reddetme ve anlam mücadelesi.
Özellikle Plath'ın Holokost tasvirleri tartışmalara yol açıyor. Bazı kullanıcılar Yahudilerin zulmüyle kişisel acı arasında çok açık bir paralellik kurulduğunu düşünerek rahatsızlıklarını dile getiriyor. Bu tür tepkiler, şiirin ne kadar yoğun duygular uyandırabileceğini ve anlam üzerinde ne denli güçlü bir sahiplenme isteği doğurduğunu gösteriyor.
#PoetryTok ve Şiirin Ekonomisi
#PoetryTok ve #poetry etiketleri milyarlarca görüntülenmeye ulaşmış durumda. Şiir hâlâ küçük bir okuyucu çevresine hapsolmuş tür klişesiyle mücadele etse de TikTok'ta kesinlikle göz ardı edilemez. 2,5 milyondan fazla takipçisi olan Meksikalı şair Celia Martinez'in şiir kitabı, ortalama bir ödüllü şairin okuyucu kitlesini çoktan geride bıraktı. 800.000 takipçili Michaela Angemeer ise şiirlerinin yanı sıra ürün satışlarıyla da izleyicisiyle buluşuyor. Bu uygulamalar, platformun hiperkapitalist ekosisteminde pazarlama ile şiirin iç içe geçmesinin kaçınılmaz olduğunu gösteriyor.
Hollandalı TikTok Şairi: Lot Weijers
Hollanda'dan ilgi çekici bir örnek: yirmi yaşlarının başındaki şair Lot Weijers, yatak odasında kırmızı bir defteriyle, hafif piyano müziği eşliğinde şiirlerini okuyor. İzleyici, bu genç şairin en iç dünyasına taşınmış gibi hissediyor. Şiirleri güvensizlik, kendini kabul etme ve kişisel gelişim üzerine; serbest vezinle yazılmış, erişilebilir ve hafızaya kolay yapışan bir üslupla.
Vücudunu bir tapınak olarak görüyor — görkemli sütunları ve balo salonları olan değil; hasarlı, çatlakları, yaraları ve kabarcıkları olan bir tapınak. Ve o tapınağın güzelliğinin tam da bu biriktirdiği yaralarda yattığını söylüyor.
Hayranları bu duyguyu o kadar güçlü paylaşıyor ki kendi kendine yayımladığı Hersensoep (Beyin Çorbası) adlı kitabı sipariş ediyorlar. Yorumlar kısa ünlemlerden derin kişisel itiraflara uzanıyor; İtalya'dan bir izleyici Felemenkçe bilmemesine rağmen videoyu tüyleri diken diken izlediğini yazıyor.
TikTok Şiiri Bir Eğitim Aracı Olabilir mi?
Dera, TikTok'u edebiyat dersliğine taşımanın fırsatlarını da tartışıyor. Hem videolar hem yorum dizileri, şiirin antolojilere hapsolmuş statik bir nesne değil, dünya çapındaki okuyucularla canlı diyalog halinde olan bir sanat formu olduğunu gösterebilir. Plath'ın Holokost imgelerinin yarattığı tartışmalar ise şiirin etik ve tarihsel hassasiyetlerle nasıl kesiştiğini sınıf ortamında konuşmak için zengin bir zemin sunuyor.
Bununla birlikte, TikTok'u sınıfa getirmenin etik soruları da var. Michaela Angemeer'in ürün satışları, platformun büyük teknoloji şirketleriyle ilişkisi ve ByteDance'in tartışmalı konumu — bunların tümü de şiir üzerinden tartışılabilecek meseleler arasında yer alıyor.
Kaynak: Bu yazı, Dr. Jeroen Dera'nın versopolis.com'da yayımlanan Swipe Poetry: Sylvia Plath, Lot Weijers and TikTok's Poetry Culture (Kasım 2025) başlıklı makalesinden özetlenerek siirrafim.art okuyucularıyla paylaşılmıştır.
Favorilere Ekle
Favorilere eklemek için Google hesabınla giriş yapman gerekiyor.
💡Okur Notu & Bilgilendirme
✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.
✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.
🎧 Dilerseniz bu içeriği sesli olarak da dinleyebilirsiniz:
Kaydırma Şiiri: Sylvia Plath, Lot Weijers ve TikTok'un Şiir Kültürü
Yazan: Dr. Jeroen Dera ·
Radboud Üniversitesi, Hollanda Edebiyatı Doçenti · Şiir ve gençlik okuma kültürü araştırmacısı
Ölümünden altmış yıldan fazla bir süre sonra bile sosyal medyada on binlerce kez paylaşılacak kadar geniş bir kitleyi etkilemeye devam eden çok az şair vardır. Ancak Sylvia Plath bu büyük istisnalardan biridir. #sylviaplath etiketi altında TikTok'ta 150 milyondan fazla görüntülenmeye ulaştı.
Bu etiketin ardında, kullanıcıların edebi hayranlık ile son derece kişisel okuma önerileri arasında gezindiği bir mikrokozmos yatıyor. Kısa videolarda Daddy ve Lady Lazarus gibi kanonik şiirlerden dizeler okunuyor; sararmış koleksiyonlar ve el yazısının tıpkıbasımları kutsal emanetler gibi sergileniyor.
Duygu, Yorum ve Eleştiri Arasında
Plath'ın eserlerine duyulan hayranlığın ötesinde bu TikTok videolarının en az bir ortak noktası var: izleyicilerden yoğun tepkiler alıyorlar. Yorumlarda çok sayıda kullanıcı Plath'ın şiirlerinin kendilerinde kalıcı bir iz bıraktığını belirtiyor. Bazıları şairi abla ya da yakın bir sırdaş olarak tanımlıyor, diğerleri şiirlerini vücutlarına dövme olarak taşıdıklarını yazıyor.
#sylviaplath fenomeni, TikTok'taki şiirin ikili doğasını ortaya koyuyor. Bir yanda derin özdeşleşme, duygu, tanıma ve teselli var. Diğer yanda, daha az belirgin ama inkar edilemez biçimde mevcut olan eleştiri, reddetme ve anlam mücadelesi.
Özellikle Plath'ın Holokost tasvirleri tartışmalara yol açıyor. Bazı kullanıcılar Yahudilerin zulmüyle kişisel acı arasında çok açık bir paralellik kurulduğunu düşünerek rahatsızlıklarını dile getiriyor. Bu tür tepkiler, şiirin ne kadar yoğun duygular uyandırabileceğini ve anlam üzerinde ne denli güçlü bir sahiplenme isteği doğurduğunu gösteriyor.
#PoetryTok ve Şiirin Ekonomisi
#PoetryTok ve #poetry etiketleri milyarlarca görüntülenmeye ulaşmış durumda. Şiir hâlâ küçük bir okuyucu çevresine hapsolmuş tür klişesiyle mücadele etse de TikTok'ta kesinlikle göz ardı edilemez. 2,5 milyondan fazla takipçisi olan Meksikalı şair Celia Martinez'in şiir kitabı, ortalama bir ödüllü şairin okuyucu kitlesini çoktan geride bıraktı. 800.000 takipçili Michaela Angemeer ise şiirlerinin yanı sıra ürün satışlarıyla da izleyicisiyle buluşuyor. Bu uygulamalar, platformun hiperkapitalist ekosisteminde pazarlama ile şiirin iç içe geçmesinin kaçınılmaz olduğunu gösteriyor.
Hollandalı TikTok Şairi: Lot Weijers
Hollanda'dan ilgi çekici bir örnek: yirmi yaşlarının başındaki şair Lot Weijers, yatak odasında kırmızı bir defteriyle, hafif piyano müziği eşliğinde şiirlerini okuyor. İzleyici, bu genç şairin en iç dünyasına taşınmış gibi hissediyor. Şiirleri güvensizlik, kendini kabul etme ve kişisel gelişim üzerine; serbest vezinle yazılmış, erişilebilir ve hafızaya kolay yapışan bir üslupla.
Vücudunu bir tapınak olarak görüyor — görkemli sütunları ve balo salonları olan değil; hasarlı, çatlakları, yaraları ve kabarcıkları olan bir tapınak. Ve o tapınağın güzelliğinin tam da bu biriktirdiği yaralarda yattığını söylüyor.
Hayranları bu duyguyu o kadar güçlü paylaşıyor ki kendi kendine yayımladığı Hersensoep (Beyin Çorbası) adlı kitabı sipariş ediyorlar. Yorumlar kısa ünlemlerden derin kişisel itiraflara uzanıyor; İtalya'dan bir izleyici Felemenkçe bilmemesine rağmen videoyu tüyleri diken diken izlediğini yazıyor.
TikTok Şiiri Bir Eğitim Aracı Olabilir mi?
Dera, TikTok'u edebiyat dersliğine taşımanın fırsatlarını da tartışıyor. Hem videolar hem yorum dizileri, şiirin antolojilere hapsolmuş statik bir nesne değil, dünya çapındaki okuyucularla canlı diyalog halinde olan bir sanat formu olduğunu gösterebilir. Plath'ın Holokost imgelerinin yarattığı tartışmalar ise şiirin etik ve tarihsel hassasiyetlerle nasıl kesiştiğini sınıf ortamında konuşmak için zengin bir zemin sunuyor.
Bununla birlikte, TikTok'u sınıfa getirmenin etik soruları da var. Michaela Angemeer'in ürün satışları, platformun büyük teknoloji şirketleriyle ilişkisi ve ByteDance'in tartışmalı konumu — bunların tümü de şiir üzerinden tartışılabilecek meseleler arasında yer alıyor.
✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.
✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.
🎧 Dilerseniz bu içeriği sesli olarak da dinleyebilirsiniz:
Yorumlar
Yorum Gönder
Siz bu içerik hakkında ne düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi yazarak katkıda bulunabilirsiniz.