Hozan Beşir'in Kendine Özgü Yorumuyla Seslendirdiği Türkü — Sözler, Kürtçe Çeviri, Analiz & Hayat
1. Türkünün Tam Metni
"Gelmiş Bahar"; Türkçe ve Kürtçe dizelerin iç içe geçtiği, hasreti ve efkarı iki dilde birden dile getiren özgün bir türküdür. Hozan Beşir, bu eseri elektro bağlamanın kendine has tınısı ve vurgulu vokal tarzıyla 2008 yılında Ses Plak etiketiyle yayımlanan Zındi albümünde yorumlamıştır. Kürtçe bölümler italik gösterilmiş, Türkçe karşılıkları hemen altında verilmiştir.
Türküyü Dinleyin
▲ Gelmiş Bahar — Hozan Beşir (Zındi Albümü, Ses Plak 2008)
2. Türkü Hakkında — Köken, Albüm, Dil
"Gelmiş Bahar"; Türkçe ve Kürtçe dizelerin organik biçimde iç içe geçtiği yapısıyla hem dilsel hem müzikal açıdan özgün bir eserdir. Anadolu'nun iki büyük halk müziği geleneğinin tek bir türküde buluşması, eseri kültürel köprü niteliğine taşır.
Türkünün Kökeni: Anonim mi, Mahzuni mi?
Türkünün kökeni konusunda kaynaklar arasında görüş ayrılığı bulunmaktadır. Bir bölüm kaynak söz ve müziği Âşık Mahzuni Şerif'e atfederken, bir diğer bölüm eseri anonim olarak kayıt altına almaktadır. Türkünün Kürtçe bölümlerinin varlığı "Mahzuni Şerif'in bu bölümleri yazıp yazmadığı" sorusunu gündeme taşımaktadır. Kesin bir kaynağa ulaşılana dek türkü anonim/tartışmalı kökenli olarak değerlendirilmelidir.
Zındi Albümü ve "Gelmiş Bahar"ın Yolculuğu
"Zındi" Kürtçede "canlı, diri" anlamına gelir. Hozan Beşir bu albümü 2008'de Ses Plak etiketiyle yayımlamıştır. Ancak "Gelmiş Bahar"ın bu albümden bir yıl önce, 2007'de yayımlanan Türkü Diyarı albümünde de yer aldığı görülmektedir. Yani türkü Hozan Beşir'in sanat hayatının iki ayrı döneminde kayıt altına alınmış; bu da eserin sanatçı için taşıdığı özel ağırlığa işaret eder.
3. Söz Analizi: Dize Dize Anlam
"Gelmiş Bahar"; hasreti, yitik aşkı ve yalnızlığı mevsimler ve doğa üzerinden anlatan, iki dili tek yürekte buluşturan bir efkar türküsüdür. Türkçe ve Kürtçe kıtalar aynı acıyı farklı imgelerle dile getirir; birbirini tamamlar.
Birinci Kıta — Geçen Mevsimler, Dinlenmeyen Dağlar
Türkünün açılışı bir zaman tespitidir: bahar gelmiş, yaz geçmiş — ama hiçbir şey değişmemiştir. Mevsimler geçer, acı geçmez. "Neyleyeyim" sorusu çaresizliğin özüdür. Ozan dağlara seslenir çünkü insanlar dinlemiyor, anlamıyor. Dağ; halk şiirinde her zaman sırdaş, tanık ve sığınak olmuştur.
Kürtçe Kıta — Köyün Yazı ve Kaçırma Vaadi
Kürtçe kıta aynı hasreti somut bir köy imgesiyle anlatır. Bağ zamanı, koyunlar arasında fısıldanan sözcükler, bağlara ışık vurunca yapılan buluşma vaadi — bunlar Kürt ve Türkmen halk geleneğinin ortak imgelem dünyasıdır. "Seni kaçıracağım" vaadi kavuşmanın yolunu gizlilik ve cesaret üzerine kurar. "Were were — gel gel" nakaratı iki dilde de aynı özlemi taşır.
Üçüncü Kıta — El Aldı, Dost Kalmadı
Son kıtada hasret somut bir kayba dönüşür: sevgili başkasına gitmiş, üstelik "konuşacak bir tek dost" da kalmamıştır. Yalnızlık, sevgili kaybından daha derin bir acıya dönüşmüştür. Nakarat da buna göre dönüşür: "öleyim" değil "kalmadı" — artık isyan bile sökmüyor, sessizlik var.
İki Dil, Bir Yürek
Türkünün en güçlü özelliği Türkçe ve Kürtçenin aynı acıyı farklı imgelerle anlatmasıdır. Türkçe kıtalar evrensel ve soyut; Kürtçe kıtalar somut ve köye dair. İkisi bir arada dinleyene hem tanıdık hem yabancı, hem yakın hem uzak bir duygu yaşatır.
4. Gelmiş Bahar ve Elfida: Hozan Beşir'in İki Kimliği
Hozan Beşir'in sanat yolculuğuna bütünüyle bakıldığında, "Gelmiş Bahar" ile "Elfida"nın birbirinin tam karşıtı iki eser olduğu görülür — ve bu karşıtlık, sanatçının kim olduğunu en iyi anlatan şeydir.
"Gelmiş Bahar" anonim ya da tartışmalı kökenli bir halk türküsüdür: dilin kökleri belirsiz, sözler kollektif hafızadan süzülmüş, içi Anadolu'nun yüzyıllık acılarıyla dolu. Hozan Beşir bu türküyü 2007 ve 2008'de iki ayrı albümde kayıt altına aldı — yani Elfida'dan tam yedi yıl önce. O dönemde henüz yerel bir sanatçıydı; ama "Gelmiş Bahar" onun sesini ve bağlama anlayışını en saf biçimde yansıtıyordu.
Elfida ise tam tersine çağdaş bir şiirden — Emrah Aydoğdu'nun kaleminden — doğmuştur. Müziği Ömer Faruk Güney'e aittir. Hozan Beşir burada ne ozan ne derleyici; yorumcudur. Ama yorumun gücü öylesine büyüktür ki türkü onunla özdeşleşmiştir.
İşte bu iki eser arasındaki mesafe, Hozan Beşir'in sanat kimliğini tam olarak ortaya koyar: bir yanda anonim halk geleneğinin içinden konuşan ozan; öte yanda çağdaş bir şiiri halkın diline taşıyan yorumcu. "Gelmiş Bahar" olmadan "Elfida"yı anlamak eksik kalır. Çünkü Elfida'yı o kadar güçlü kılan şey, Hozan Beşir'in on yıl boyunca "Gelmiş Bahar" gibi türküleri içselleştirmiş olmasıdır.
Bir diğer ilginç nokta: "Gelmiş Bahar"daki iki dil karışımı — Türkçe ve Kürtçe —, Hozan Beşir'in müzikal kimliğinin de çekirdeğini oluşturur. O, kendini "Kürt sanatçı" olarak değil evrensel bir yorumcu olarak tanımlar. "Gelmiş Bahar" bu evrenselliğin en erken ve en saf ifadesidir. Elfida ise bu evrenselliğin kitlesel karşılığı.
5. Hozan Beşir: Hayatı, Albümleri & Müzik Kimliği
Mehmet Beşir Güzel ya da bilinen adıyla Hozan Beşir; alternatif müzik alanında elektro bağlama ile Kürtçe, Zazaca ve Türkçe şarkıları kendine has yorumuyla seslendiren, asıl mesleği anestezi teknikerliği olan özgün bir sanatçıdır.
Hayatının Kronolojisi
-
1973
Doğum — Diyarbakır (Aslen Ergani)21 Mart 1973'te, Newroz'un simgesi olan tarihte, Diyarbakır'da dünyaya geldi. Aslen Diyarbakır'ın Ergani ilçesindendir; dokuz çocuklu bir ailenin ikinci çocuğudur. Albüm biyografisinde kendi ağzıyla: "73'ün Newrozu'nda doğmuşum."
-
Eğitim
Üç Bölüm, Bir MeslekDicle Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde maden mühendisliği, kimya ve anestezi teknikerliği bölümlerini okudu. Yalnızca anestezi teknikerliğini bitirebildi. Asıl mesleği budur.
-
1997
Babasını KaybettiEğitimini tamamlamak üzereyken babasını kaybetti. Bu kayıp, müziğe olan bağlılığını derinleştirdi.
-
2007
Türkü Diyarı — İlk Geniş Tanınırlık"Gelmiş Bahar"ın da yer aldığı Türkü Diyarı albümünü yayımladı. Bu albüm sanatçının Diyarbakır dışında tanınmaya başladığı ilk ciddi adımdır.
-
2008
Zındi — Ses Plak"Gelmiş Bahar"ı bu albümde de yeniden kaydetti. "Zındi" albümü sanatçının müzikal kimliğini olgunlaştırdığı dönemi simgeler.
-
2014
Zındi 2 — Elfida ve Kitlesel TanınırlıkHaluk Levent'ten çok farklı yorumuyla seslendirdiği Elfida, YouTube'da rekor kırdı. Sanatçıyı Türkiye ve Avrupa'da geniş kitlelere tanıttı. Ama bu başarının arkasında yedi yıllık "Gelmiş Bahar" birikimi yatıyordu.
-
Güncel
Aktif SanatçıYurt içi ve yurt dışı konserlerine devam etmektedir. Kendini evrensel bir sanatçı olarak tanımlar; Türkçe, Kürtçe, Zazaca, Ermenice ve Lazca gibi farklı dillerde şarkı söyler.
Elektro Bağlama: Fark Yaratan Ses
Hozan Beşir'i diğer yorumculardan ayıran en belirgin özellik elektro bağlama kullanmasıdır. Geleneksel bağlamanın akustik tınısını elektronik ses işlemeyle buluşturan bu tercih; türkülere hem köklü bir halk müziği dokusu hem de çağdaş bir ses katmanı kazandırır. Türküyü yalnızca sesiyle değil, bütün bedeniyle icra eden bir sanatçı olarak tanımlanır.
En Bilinen Eserleri
Not: Türkünün Kürtçe bölümünün Türkçe çevirisi Kürtçe Şarkı Sözü sitesindeki açıklamalardan derlenmiştir. Söz ve müzik kökeni tartışmalı olmaya devam etmektedir.
Okuyucu Sesleri
Henüz yorum yapılmadı
Bu yazı için ilk yorumu sen yazmak ister misin?
Yorum Gönder