Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye, Müesser Yeniay Şiir Analizi ve İncelemesi

Son Baskı: 1.8.26 | Hesaplanıyor...

Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye, Müesser Yeniay — Şiir Analizi ve İncelemesi

daha iyi anladım yeryüzünü
elimle koyduğum gibi buldum
her yerde kendimi

Şiir	Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye
Şair	Müesser Yeniay (d. 1983)
Konu	Şiir yazma edimini bir iç arınma ve dünyayı yeniden kurma eylemi olarak ele alan, benlik ile doğa arasındaki sınırları eriten, sonunda yanıtsız bir arayışla kapanan kısa, imgesel bir şiir
Edebi Dönem	Çağdaş Türk Şiiri, 2000 sonrası kuşak — gerçeküstücü izler taşıyan, kadın öznelliğini merkeze alan bir çizgi
Tematik Odak	Şiir yazmanın arınma işlevi, benlik-doğa birliği, dil ve sesin sınırı (gerçeküstücü oyun), arayış ve hasret
Kaynak	Yeniden Çizdim Göğü (2011), Şiirden Yayıncılık

Analitik Notlar

Başlığın kendisi baştan ironik bir kuşku taşır: "Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye" -"diye" sözcüğü, arınmanın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini belirsiz bırakır, sanki şair kendine söylediği bir şeyi aktarıyormuş gibi. Şiirin açılışı da bu belirsiz arınmayı bir eylemle sahneler: "gözlerime yeni köyler gösterdim / sevindirdim" -kendi gözlerine yeni köyler gösteren, kendini sevindiren bir özne, dışarıdan bir dünyayı seyretmek yerine onu neredeyse yaratan bir tavır sergiler.

Orta bölüm bu benlik-dünya birleşmesini derinleştirir: "daha iyi anladım yeryüzünü / elimle koyduğum gibi buldum / her yerde kendimi" -yeryüzünü daha iyi anlayan, kendini her yerde sanki kendi eliyle koymuş gibi bulan özne, TEİS'in aktardığı eleştirel değerlendirmelerin (Yıldırım 2019) de işaret ettiği gibi, yalnızca gözlemleyen değil gördüğünü kurmuş olma iddiasında bulunan bir öznelliktir. Bunu izleyen "yağmura adını sordum / -şıp- dedi" dizeleri, şiire aniden oyunbaz bir gerçeküstücü an ekler; yağmura ismini soran ve yalnızca kendi sesini -"şıp"- yanıt olarak alan bu küçük sahne, dil ile sesin arasındaki mesafeyi ortadan kaldırır. Bu, şairin akademik geçmişiyle -yüksek lisans tezinin konusu olan Türk gerçeküstücülüğü ve İkinci Yeni ile- doğrudan örtüşen bir tercihtir.

"Uyudum, karanlık bir su gibi / döküldü üzerime" dizeleri, uykuyu içsel bir hâl olarak değil, üzerine dökülen dışsal bir madde olarak kurarak, şiirin benlik-doğa-ses sınırlarını eritme alışkanlığını sürdürür. Ama son dize -"seni büyük hanlarda sordum"- bu kendi içine kapalı birleşme hâlini aniden kırar: yokluğu duyulan bir "sen" ortaya çıkar, ve arayış, "büyük hanlar" gibi geniş, yankılı, kamusal mekânlara taşınır. Şiirin başındaki arınma iddiası, böylece huzurlu bir kapanışla değil, sürmekte olan, yanıtsız bir arayışla biter.

 Temize Çektim Şiir Diye, Müesser Yeniay

GÖNLÜMÜ TEMİZE ÇEKTİM ŞİİR DİYE

gözlerime yeni köyler gösterdim
sevindirdim

daha iyi anladım yeryüzünü
elimle koyduğum gibi buldum
her yerde kendimi

yağmura adını sordum
-şıp- dedi

uyudum, karanlık bir su gibi
döküldü üzerime

seni büyük hanlarda sordum

Müesser Yeniay

Müesser Yeniay — Şairin Portresi

Şairin yer aldığı "Başka" Şair Kadınlar Şiir Seçkisi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Müesser Yeniay, TEİS'e göre 15 Ekim 1983'te (bazı kaynaklarda 1984 olarak da geçer) İzmir'de doğdu. Ege Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu; Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü'ndeki yüksek lisansını "Öteki Bilinç: Gerçeküstücülük ve İkinci Yeni" adlı teziyle 2013'te tamamladı, aynı üniversitede Türk Edebiyatı alanında doktorasını sürdürdü.

İlk şiir kitabı Dibine Düşüyor Karanlık Da 2009'da yayımlandı; 2010'da dünya şiirinden çevirilerini derlediği Evimi Dağlara Kurdum'u, 2011'de de "Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye"nin de yer aldığı Yeniden Çizdim Göğü'nü yayımladı. Homeros Attilâ İlhan (2007), Ali Rıza Ertan (2009) ve Enver Gökçe (2013) şiir ödüllerini kazanan Yeniay, ABD'de Muse Pie Press tarafından 2016 Pushcart Ödülü'ne aday gösterildi. Şiirleri İngilizce, Fransızca, Sırpça, Arapça, İbranice ve İtalyanca dahil pek çok dile çevrilerek dünyanın dört bir yanındaki dergi ve antolojilerde yayımlandı; Bosna-Hersek, İsrail, Sırbistan, Fransa, Hindistan, Romanya, Azerbaycan, Kolombiya ve Vietnam'daki uluslararası şiir festivallerinde Türkiye'yi temsil etti.

Metinleriyle ataerkil düzene keskin bir feminist söylemle karşı çıkan Yeniay'ın şiiri, kadın bedeniyle çöl, gök, ağaç, su gibi doğa imgelerini iç içe geçirir; 2017'de yayımlanan Sevgiliyle Daimî Konuşma bu temanın en yoğun işlendiği kitaplarından biridir. Şiirin kuramsal meseleleriyle de ilgilenen şair, Öteki Bilinç: Gerçeküstücülük ve İkinci Yeni (2013) ve Şiir Belleği: Poetika, Kanon ve Kadın Üzerine Yazılar (2019) adlı inceleme kitaplarını yayımladı. Hâlen Şiirden dergisinin editörlüğünü yürüten, PEN ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi olan Yeniay'ın "Su Gibi" ve "Tomurcuk" adlı şiirleri Alican Püskülcü tarafından bestelenerek 2018'de Berlin'de Babylon Orkestrası tarafından seslendirildi.

Sıkça Sorulan Sorular

Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye şiiri hangi kitaptan alınmıştır?

Şiir, Müesser Yeniay'ın 2011'de Şiirden Yayıncılık'tan çıkan Yeniden Çizdim Göğü adlı kitabında yer almaktadır.

Gönlümü Temize Çektim Şiir Diye şiirinin konusu nedir?

Şiir, yazma edimini bir iç arınma ve dünyayı yeniden kurma eylemi olarak ele alır; benlik ile doğa arasındaki sınırları eritir ve sonunda yanıtsız bir arayışla kapanır.

Müesser Yeniay kimdir?

Müesser Yeniay (d. 1983), keskin bir feminist söylemi ve gerçeküstücü izler taşıyan şiiriyle tanınan, şiirleri onlarca dile çevrilmiş çağdaş Türk şairi, yazar ve çevirmendir.

Kaynaklar:

• TEİS — Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, "Müesser Yeniay"
• Şiirden.net — "Müesser Yeniay"

Bu şiir; Müesser Yeniay ve Şiirler etiketleriyle de bulunabilir.

Yeniay'ın şiiri, dünyayı ve sesi kendi elinde yeniden kuran bir özneyle başlıyor ama yanıtsız bir arayışla bitiyor. Sizce şiir yazmak gerçekten bir arınma mı, yoksa başlıktaki "diye" sözcüğünün ima ettiği gibi, arınmış olma hissinin kendisi bir yanılsama mı? Yorumlarda buluşalım.

Favorilere Ekle

Favorilere eklemek için Google hesabınla giriş yapman gerekiyor.

💡 Okur Notu & Bilgilendirme

✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.

✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.

🎧 Dilerseniz bu içeriği sesli olarak da dinleyebilirsiniz:

✦ BEĞENDİYSEN PAYLAŞ

⚠️ Hata Bildir