Şair İşçidir, Vladimir Mayakovski — Şiir Analizi ve Türkçe Çeviri
yoksa insanlara
Pratik yarar sağlayan teknisyen mi?
İkisi de.
| Şiir | Şair İşçidir(orijinal adı: Поэт рабочий / Poet Rabochiy) |
| Şair | Vladimir Mayakovski (1893–1930) |
| Çeviren | Ataol Behramoğlu |
| Konu | Şairliğin de tıpkı torna işçiliği, balıkçılık, marangozluk ya da demircilik gibi gerçek bir emek biçimi olduğunu savunan, şair ile işçiyi eşitleyen bir şiir sanatı (ars poetica) manifestosu |
| Edebi Dönem | Rus Fütürizmi / Erken Sovyet Dönemi |
| Tematik Odak | Şiirin emek olarak savunulması, şair-işçi eşitliği, somut zanaat imgeleriyle kurulan poetika, boş söze karşı üretken emeğin yüceltilmesi |
| Kaynak | İlk kez Aralık 1918'de Petrograd'da çıkan İskusstvo Kommuny (Komün Sanatı) dergisinde yayımlanmıştır |
Analitik Notlar
Şiir, dolaysız bir aktarılmış konuşmayla açılır -"Bağırırlar şaire"- ve Mayakovski'nin çürütmek istediği suçlamayı doğrudan sahneler: şiirin, torna tezgâhı başındaki emeğin yanında boş bir iş olduğu iddiası. Ekim Devrimi'nden yalnızca bir yıl sonra, Aralık 1918'de Petrograd'da çıkan fütürist dergi İskusstvo Kommuny'de (Komün Sanatı) yayımlanan bu şiir, dönemin çok canlı bir tartışmasına doğrudan girer: fiziksel, üretken emek üzerine kurulmak istenen yeni bir devlette sanatın meşru bir yeri olup olmadığı. Mayakovski'nin yanıtı, şiiri ayrı, yüce bir alan olarak savunmak değil, bu ayrımı tümüyle ortadan kaldırmaktır: "kendimi bir fabrika saymaktayım ben de" -bacası olmasa da, üstelik bunun işini kolaylaştırmadığını, tam tersine zorlaştırdığını ekleyerek.
Şiir, davasını bir dizi paralel meslek karşılaştırmasıyla kurar: marangozlar meşe yontar, ama şairler de "kütükten kafaları yontar"; balıkçılar ağ çeker, ama şairler "balık değil, canlı insan" yakalar; demirciler kızgın demire su verir, ama şairler "beyinleri dilin eğesiyle perdahlar." Her karşılaştırma, fiziksel emeğin somut kelime dağarcığını (yontmak, avlamak, su vermek) korurken, nesnesini maddeden zihne kaydırır -bu, şiiri duygusal bir maneviyat alanı olarak yüceltmek değil, onu aynı beceri ve çaba kategorisine, zanaata dahil etmektir.
Şiirin doruk noktası, mecazı bırakıp düz bir eşitlik önermesine geçer: "Kim daha üstün, şair mi? / yoksa insanlara / Pratik yarar sağlayan teknisyen mi? / İkisi de." Yürek bir motor, ruh onun çalıştırıcısıdır; beden ve ruh, "aynı kavganın içinde" emekçidirler, evreni yalnızca ortak emekleriyle bezeyebilirler. Kapanış dizeleri aniden hicve döner -ama bu kez hedef fiziksel emekçiler değil, "ağzıkalabalık söylevci takımı"dır; bunlar değirmene, boş "laf suyu"ndan un öğütmeye gönderilmelidir. Bu keskin şaka, Mayakovski'nin çevresinin karşı çıktığı türden gösterişli, üretimsiz edebiyat söylemini, gerçek şiirsel emekten ayırır.
|
| Şair İşçidir, Vladimir Mayakovski |
Özel Durum: Devrimin İlk Yılında Sanatı Savunmak
"Şair İşçidir," Ekim Devrimi'nden yalnızca bir yıl sonra, Aralık 1918'de Petrograd'da yayımlandığında, Mayakovski henüz devrime tüm coşkusuyla bağlı, sanatı doğrudan devrimci üretime eklemleyen bir kültürel programın en hararetli sözcülerinden biriydi; birkaç yıl sonra kuracağı LEF (Sol Sanat Cephesi) dergisi de benzer bir "üretim sanatı" anlayışını savunacaktı. Ne var ki şiirin şair emeğini işçi emeğiyle bu kadar güvenle eşitleyen iyimser tonu, Mayakovski'nin kendi hayatının sonuyla acı bir tezat oluşturur: 1920'lerin sonunda Sovyet bürokrasisini hicveden oyunları ("Tahtakurusu," "Hamam") resmi çevrelerce sert biçimde eleştirilen, yurt dışına çıkışı engellenen şair, 14 Nisan 1930'da Moskova'daki dairesinde tabancayla intihar etti.
Vladimir Mayakovski — Şairin Portresi
Şairin yer aldığı Dünya Şairleri ve Şiirleri sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Vladimir Vladimiroviç Mayakovski, 19 Temmuz 1893'te, o dönem Rus İmparatorluğu'na bağlı Gürcistan'ın Bağdadi köyünde (bugünkü Mayakovski kasabası), ormancı Vladimir Konstantinoviç Mayakovski ile Aleksandra Alekseyevna'nın oğlu olarak doğdu. Babasının 1906'da kan zehirlenmesinden ölümü üzerine ailesiyle Moskova'ya taşındı. On beş yaşında Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin Bolşevik kanadına katıldı, yasa dışı faaliyetler nedeniyle birkaç kez tutuklandı; 1909'da Butırka Hapishanesi'nde on bir ay tek başına tutulduğu hücrede şiir yazmaya başladı.
Moskova Resim, Heykel ve Mimarlık Okulu'nda okurken David Burlyuk'la tanışıp Rus Fütürizmi hareketine katıldı; 1912'de fütüristlerin ünlü manifestosu "Genel Beğeniye Bir Tokat"ın imzacılarından biri oldu, 1913'te kendi adını taşıyan "Vladimir Mayakovski" adlı avangart trajediyi yazıp sahneledi. 1915'te evli bir kadın olan Lilya Brik'e âşık oldu; bu ilişki, kocası Osip Brik'in de yakın dostluğuyla, hayatının sonuna dek sürecek üçlü bir bağ oluşturdu ve "Pantolonlu Bulut" (1915), "Omurga Flütü" (1915) gibi başyapıtlarına ilham verdi.
1917 Ekim Devrimi'ni büyük bir coşkuyla destekleyen Mayakovski, "Şair İşçidir"i de yazdığı bu dönemde sanatı doğrudan devrimci üretime bağlayan bir kültürel program savundu; 1919-1921 arasında ROSTA Telgraf Ajansı için propaganda posterleri çizdi, sonraları LEF (Sol Sanat Cephesi) dergisini kurdu. "Tahtakurusu" (1929) ve "Hamam" (1930) gibi oyunlarıyla Sovyet bürokrasisini hicvetmesi dönemin resmi çevrelerinde tepkiyle karşılandı; yurt dışına çıkış vizesi reddedilen, aşk hayatında art arda hayal kırıklıkları yaşayan şair, 14 Nisan 1930'da Moskova'daki dairesinde tabancayla intihar etti. Geride bıraktığı notta "Kimseyi suçlamayın" yazıyordu. Cenazesine yüz binden fazla kişi katıldı; Stalin'in "Sovyet döneminin en yetenekli şairi" ilan etmesiyle, ölümünden sonra bir kez daha devletin resmi kültürüne dahil edildi.
Sıkça Sorulan Sorular
Şair İşçidir şiirinin orijinal adı ve yazılış tarihi nedir?
Şiirin Rusça özgün adı "Поэт рабочий" (Poet Rabochiy)'dir; ilk kez Aralık 1918'de Petrograd'da çıkan İskusstvo Kommuny (Komün Sanatı) adlı fütürist dergide yayımlanmıştır.
Şair İşçidir şiirinin konusu nedir?
Şiir, şairliğin de tıpkı torna işçiliği, balıkçılık, marangozluk ya da demircilik gibi gerçek bir emek biçimi olduğunu savunur; şair ile işçiyi, hatta şair ile teknisyeni eşitler.
Vladimir Mayakovski kimdir?
Vladimir Mayakovski (1893–1930), Rus Fütürizminin öncü ismi, 1917 Ekim Devrimi'nin en hararetli şiirsel sesi, ama giderek Sovyet bürokrasisiyle çatışan ve 1930'da intihar eden bir şair ve oyun yazarıdır.
- Wikipedia (İngilizce) — "Vladimir Mayakovsky"
- Britannica — "Vladimir Mayakovsky"
- — Rusça Vikikaynak, "Поэт рабочий" (orijinal metin ve ilk yayım bilgisi)
▾ Ayrıntılar
✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.
✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.
✍️ İçeriğin ana başlığının altındaki paylaşım butonlarını ya da içeriğin sonundaki "Beğendiysen Paylaş" butonunu kullanarak, ya da bağlantı linkini kopyalayarak doğrudan sosyal medya hesaplarınızda paylaşabilirsiniz.
🎧 Dilerseniz sesli olarak da dinleyebilirsiniz:
Mayakovsky'nin ölümünün koşulları uzun süreli bir tartışma konusu haline geldi. İntihar notunun ölümünden iki gün önce yazıldığı anlaşıldı. Şairin ölümünden kısa bir süre sonra Lilya ve Osip Brik aceleyle yurt dışına gönderildi. Cesedinden çıkarılan kurşun, tabancasının modeliyle uyuşmuyordu ve komşularının daha sonra iki el silah sesi duydukları bildirildi. On gün sonra, şairin intiharını araştıran subayın kendisi öldürüldü ve bu da Mayakovsky'nin ölümünün doğası hakkındaki spekülasyonları körükledi.
YanıtlaSil