Sadık Doğan
tarihinde yazıldı.
Cumhuriyet, Ali Püsküllüoğlu — Şiir Analizi ve İncelemesi
Yaşasın Türk Milleti,
Bizler yaşatacağız
Şanlı Cumhuriyeti...
| Şiir |
|---|
| Cumhuriyet |
| Şair (yaşam yılları) |
| Ali Püsküllüoğlu (1 Ocak 1935 – 24 Haziran 2008) |
| Konu |
| Türk milletinin bağımsızlık savaşının ardından 29 Ekim 1923'te kurduğu Cumhuriyet'i, Atatürk'ün izinde genç nesillerin kararlılıkla yaşatacağını dile getirir. |
| Edebi Dönem |
| Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri (20. yüzyıl, ulusal coşku geleneği) |
| Tematik Odak |
| Vatanseverlik, ulusal kimlik, kuşaklar arası sorumluluk ve Cumhuriyet bilinci |
| Kaynak (kitap, yıl, yayınevi — emin olduğun kadarıyla) |
| Kaynak kitap belirtilmemiştir. Şairin başlıca şiir kitapları: Pembe Beyaz (Türk Sanatı, İstanbul, 1955), Babadat – Toplu Şiirler 1950–1997 (Arkadaş Yayınları, Ankara, 1998). |
Analitik Notlar
Sözdizimi, ses ve ritim bakımından şiir, yedi heceli dize ölçüsüne dayanan dört dörtlükten oluşmaktadır. Her dörtlükte birinci ve üçüncü dizeler kendi aralarında uyaklı değilken ikinci ve dördüncü dizeler çapraz uyak düzeniyle bağlanmaktadır; "istiklâl için / Cumhuriyet'in", "coşarız / ekimde / Cumhuriyet'e / Milleti / Cumhuriyeti" gibi kapalı hece uyakları şiire tökezlemeden ilerleyen, törensel bir akıcılık kazandırır. Yedi hece, Türk halk şiirinin en köklü ölçüsü olduğundan bu tercih bilinçli bir estetik kararın göstergesidir: Şair, Cumhuriyet'in kuruluş coşkusunu halkın dilinde ve halkın kulağına en tanıdık gelen ses kalıbında yeniden üretmektedir. Cümle yapıları yalın, geniş zaman ve gelecek zaman kiplerini bir arada kullanan şiir ("aşarız", "coşarız", "yaşatacağız"), hem bugünü hem de ileriye dönük taahhüdü tek bir söylemin içinde eritir.
İmge ve sembol düzleminde şiir, soyut kavramları somut eylemlerle destekleyen ikili bir yapı kurar. "Türk Milleti savaştı / Yüce istiklâl için" dizelerinde bağımsızlık mücadelesi tarihsel bir eylem olarak sahnelenir; "temelini attı" imgesi ise Cumhuriyet'i mimari bir yapıya, dolayısıyla insan eliyle kurulan ve insan eliyle korunması gereken somut bir varlığa dönüştürür. "Bin dokuzyüz yirmi üç / Yirmi dokuz ekimde" bölümünde tarih, yalnızca rakamsal bir bilgi olarak değil, kutsallık yüklü bir mit-zaman olarak belirginleşir; bu tarihin mısraların içine yerleştirilmesi, onu gündelik zamanın dışına taşıyarak ritüelin parçası kılar. "Şan ve şeref içinde / Erdik Cumhuriyet'e" ifadesi, ulaşılan hedefe erginlenme boyutu katan bir tamamlanma duygusunu yansıtırken son dörtlükteki "yaşatacağız" fiili, geçmişin mirasını geleceğe devretme sorumluluğunu kuşaklar arasında bir baton olarak konumlandırır.
Şiirin, Püsküllüoğlu'nun edebi dünyası ve içinde doğduğu dönem açısından okunduğunda iki ayrı katmanlı bir anlam taşıdığı görülür. Şair, ilk şiirlerini Kaynak ve Varlık gibi dergilerde yayımlamaya 1950'li yıllarda başlamış; erken dönem şiirlerinde halk şiirinin etkisi belirgin biçimde hissedilmektedir. "Cumhuriyet" adlı bu şiir de teknik açıdan bu halk şiiri köküne bağlıdır ve şairin Cumhuriyetçi-laik dünya görüşünü sade bir dille ifade etme çabasının ürünüdür. Öte yandan Püsküllüoğlu, tüm yaşamı boyunca Türk dilini özleştirme davasına bağlı kalmış; Türk Dil Kurumu'nda yıllarca uzman olarak çalışmış, Dil Derneği'nin kurucuları arasında yer almıştır. "İstiklâl", "neş'e" ve "şeref" gibi seçilmiş sözcükler, onun öztürkçecilik anlayışıyla tutarlı bir söylem inşa eder. Şiir, bireysel bir lirik ses olmaktan çok toplu bir seslenişi, "Biz sağlam Türk gençleri" diyerek oluşturulan kolektif özneyi öne çıkarmasıyla, Cumhuriyet'i yalnızca bir tarihsel olay değil, kuşaktan kuşağa devredilen canlı bir sorumluluk olarak tanımlar.
 |
| Cumhuriyet - Ali Püsküllüoğlu |
Türk Milleti savaştı
Yüce istiklâl için,
Sonunda temelini
Attı Cumhuriyet'in.
Atamızın yolunda
Her zorluğu aşarız,
Biz sağlam Türk gençleri,
Neş'e ile coşarız.
Bin dokuzyüz yirmi üç
Yirmi dokuz ekimde,
Şan ve şeref içinde
Erdik Cumhuriyet'e.
Var olsun Cumhuriyet
Yaşasın Türk Milleti,
Bizler yaşatacağız
Şanlı Cumhuriyeti...
Özel Durum: Şair, Dil ve Cumhuriyet
Ali Püsküllüoğlu, 1960–1983 yılları arasında Türk Dil Kurumu'nda Yayın ve Tanıtma Kolu uzmanı olarak görev yapmış; 1983'te kuruma siyasi el konulması üzerine kurumdan ayrılmıştır. Türkçeyi özenle kullanma ve öztürkçecilik anlayışını savunma onun hem şiirinin hem de dil çalışmalarının merkezinde yer almaktadır. "Yusufçuk" adlı şiir dergisini kurarak Türk şiirine ayrı bir yayın kanalı açmış, Dil Derneği ile Edebiyatçılar Derneği'nin kurucu isimleri arasında yer almıştır. Bu bağlamda "Cumhuriyet" şiiri, yalnızca 29 Ekim'i konu alan bir övgü değil, şairin ömrü boyunca sahip çıktığı dil-kimlik-yurt üçlüsünün şiirsel yoğunlaşmasıdır.
Ali Püsküllüoğlu — Şairin Portresi
Ali Püsküllüoğlu, 1 Ocak 1935'te o dönemde Adana iline bağlı olan Kadirli'de, çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası, Çanakkale gazisi olup şair onu ancak duvardaki fotoğrafından tanıyabildi; babasını çok erken yaşta yitirdi. İlk ve ortaokulu Kadirli'de okuyan Püsküllüoğlu, Mersin Lisesi'ndeki öğrenimini sağlık sorunları nedeniyle yarıda bırakmak zorunda kaldı (1952). Sonraki yıllarda çiftçilik, gazete satıcılığı, sinema biletçiliği ve avukat yazmanlığı gibi pek çok işte çalışarak kendini yetiştirdi.
İlk şiiri 1950'de Kadirli'de Oba gazetesinde yayımlanan Püsküllüoğlu, dergilerdeki ilk şiirine ise Haziran 1951'de Kaynak dergisinde yer buldu. Şiirlerini Varlık, Türk Dili, Hisar, Yeditepe ve Papirüs gibi dönemin önde gelen yayın organlarında yayımladı. 1959'da İstanbul'da Çevre Yayınevi'ni kurdu; 1960–1983 yılları arasında Türk Dil Kurumu'nun Yayın ve Tanıtma Kolu'nda uzman olarak görev yaptı. Kuruma 1983'te tüzedışı el konulması üzerine istifa ederek ayrıldı. Dil Derneği ile Edebiyatçılar Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı; "Yusufçuk" adlı şiir dergisini (Ocak 1979–Aralık 1980, 24 sayı) yönetti.
Şiir kitapları arasında Pembe Beyaz (1955), Aydınlık İçinde (1956), Karanfilli Saksı (1958), Uzun Atlar Denizi (1962), Sırtımızda Kızgın Güneş (1965), Unutma Onları (1976), Yaz ve Yağmur (1978), Gül Sevgili Yurdum (1984), Eskidikçe (1992), Seçilmiş Şiirleri (Yapı Kredi Yayınları, 1996) ve toplu şiirler derlemesi Babadat 1950–1997 (Arkadaş Yayınları, 1998) yer almaktadır. Sözlük çalışmalarına 1963'te başlamış; onlarca Türkçe sözlük ve dil kılavuzu hazırlamıştır. "Gül Sevgili Yurdum" dosyasıyla 1983 Toprak Şiir Ödülü'nü ve Nasrettin Hoca adlı yapıtıyla 1981 TDK Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanan Püsküllüoğlu, 24 Haziran 2008'de uzun süredir tedavi gördüğü Ankara'daki evinde hayata gözlerini yumdu.
Sıkça Sorulan Sorular
Cumhuriyet şiiri hangi kitaptan alınmıştır?
Ali Püsküllüoğlu'nun "Cumhuriyet" başlıklı şiirinin hangi kitapta yer aldığı kullanıcı tarafından belirtilmemiştir. Şairin şiir kitapları arasında Pembe Beyaz (1955), Aydınlık İçinde (1956), Karanfilli Saksı (1958), Uzun Atlar Denizi (1962), Sırtımızda Kızgın Güneş (1965), Unutma Onları (1976), Yaz ve Yağmur (1978), Gül Sevgili Yurdum (1984) ve toplu şiirler derlemesi Babadat (1998) yer almaktadır.
Cumhuriyet şiirinin konusu nedir?
Şiir, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini ve 29 Ekim 1923'te ilan edilen Cumhuriyet'i konu alır; Atatürk'ün yolunda yürümeyi ve Cumhuriyet'i sonraki nesillere taşımayı kararlılıkla dile getirir.
Ali Püsküllüoğlu kimdir?
Ali Püsküllüoğlu (1 Ocak 1935, Kadirli/Adana – 24 Haziran 2008, Ankara), Türk şair, yazar ve sözbilimcidir. Türk Dil Kurumu'nda uzman olarak çalışmış, Dil Derneği ile Edebiyatçılar Derneği'nin kurucuları arasında yer almıştır. Şiirlerinin yanı sıra Türkçe sözlük ve dil çalışmalarıyla da tanınmaktadır.
Okur Görüşleri
Henüz yorum yapılmadı
Bu yazı için ilk yorumu sen yazmak ister misin?
Yorum Gönder