Şiir Rafım
tarihinde yazıldı.
Her Şey Ayartabilir Beni, William Butler YEATS — Şiir Analizi ve Türkçe Çeviri
Gün olur bir kadının yüzü, ya da daha kötüsü
Çektiği çile alıklarca yönetilen yurdumun;
| Şiir |
|---|
| Her Şey Ayartabilir Beni |
| Şair (yaşam yılları) |
| William Butler Yeats (1865-1939) |
| Konu |
| Şiir yazma uğraşının, aşkın ve yurt kaygısının çekimi karşısında nasıl kırılgan kaldığı; şairin sanatına bağlılık ile dünyaya duyduğu tutku arasındaki gerilim. |
| Edebi Dönem |
| Yeats'in olgunluk dönemi; romantik ve simgeci etkilerden daha yalın, doğrudan bir söyleyişe geçiş (20. yüzyıl başı İngilizce şiiri, Modernizm eşiği). |
| Tematik Odak |
| Sanat ve yaşam çatışması, aşk, yurt kaygısı, yaşlılık ve sessizlik özlemi. |
| Çevirmen (Cevat Çapan) |
| Cevat Çapan |
Analitik Notlar
Şiirin Türkçe çevirisi, ilk dizeden itibaren konuşma diline yakın, kesintili bir akışa dayanır. "Her şey ayartabilir beni şu şiir uğraşından:" dizesindeki iki nokta üst üste, devamında gelen nedenleri bir döküm gibi açar. "Gün olur bir kadının yüzü, ya da daha kötüsü / Çektiği çile alıklarca yönetilen yurdumun;" dizeleri ise uzun ve dolambaçlı bir tümceyle ilerler. Dize sonlarındaki kesilmeler (enjambement), konuşanın düşüncesini tamamlamakta zorlandığı izlenimini verir. Şiirin sonunda ritim değişir: "Balıktan daha soğuk, daha dilsiz, daha sağır olmaya" dizesindeki üçlü sıfat art arda gelerek ağır bir bitiş sağlar. Çeviride kafiye yerine anlamın ve vurgunun korunması öne çıkar; bu da şiirin konuşma havasını güçlendirir.
İmge düzeyinde şiir üç ayrı çekim alanı kurar: bir kadının yüzü (aşk ve arzu), "alıklarca yönetilen yurt" (siyaset ve ulusal acı) ve şiirin kendisi (sanat). "Sazını çalmaz mıydı ozan / Kılıç kında beklercesine" benzetmesi, şiirin dışarıdan bakan biri için eylemsiz, kınında bekleyen bir silah gibi göründüğünü, ama o kılıcın çekilmeye hazır olduğunu da sezdirir. Son dizelerdeki balık, duyarsızlığın ve sessizliğin simgesidir. Şair, aşkın ve yurt acısının yaşattığı gerilimden kurtulmak için sağır ve dilsiz bir varlığa özenir. Bu istek, sanatçının dünyaya duyarlı olmasının bedelini de gösterir.
Yeats'in dünyasında kişisel tutku ile siyasal sorumluluk sık sık iç içe geçer. Şairin ömrü boyunca İrlanda'nın kültürel ve siyasal kaderiyle ilgilenmesi, bu şiirdeki "yurdumun çektiği çile" dizesine tarihsel bir zemin sağlar. "Gençken metelik vermezdim türkülere" dizesi ise olgunluk döneminin geriye dönük, kendini sorgulayan sesini yansıtır. Burada şair, genç yaşta sanata duyduğu güvenin ve ilgisizliğin ardından, şiirin kolaylıkla elden kayabilecek bir uğraş olduğunu kabul eder. Böylece şiir, hem bir yakınma hem de sanata bağlılığın dürüst bir itirafı olarak okunabilir.
 |
| Her Şey Ayartabilir Beni - William Butler Yeats |
Her şey ayartabilir beni şu şiir uğraşından:
Gün olur bir kadının yüzü, ya da daha kötüsü
Çektiği çile alıklarca yönetilen yurdumun;
Şimdi daha kolayı yok
Elimin alıştığı bu işten. Gençken
Metelik vermezdim türkülere,
Sazını çalmaz mıydı ozan
Kılıç kında beklercesine;
Razıyım, dileğim yerine gelsin de tek,
Balıktan daha soğuk, daha dilsiz, daha sağır olmaya.
Özel Durum: Yeats ve Nobel Edebiyat Ödülü
Yeats, 1923'te Nobel Edebiyat Ödülü'nü alarak bu ödüle layık görülen ilk İrlandalı yazar oldu. Ödül, onun hem şiirsel başarısını hem de İrlanda'nın ulusal ruhunu ifade eden sanatını öne çıkarıyordu. Şairin yurt kaygısı ile sanat arasında kurduğu gerilim, bu şiirde de hissedilen temel damarlardan biridir.
William Butler YEATS — Şairin Portresi
Şairin yer aldığı Dünya Şairleri ve Şiirleri sayfamıza da göz atabilirsiniz.
William Butler Yeats, 13 Haziran 1865'te Dublin yakınlarında doğdu. Babası ressam John Butler Yeats'tir. Çocukluğunun önemli bir bölümünü İrlanda'nın Sligo bölgesinde geçirdi; bu yörenin doğası ve halk anlatıları, sonraki şiirinin temel kaynaklarından biri oldu.
Gençliğinde sanat eğitimi gördü, ancak kısa sürede şiire yöneldi. İrlanda halk hikâyeleri, mitoloji, okültizm ve İrlanda ulusal hareketiyle ilgilendi. Lady Gregory ve başka yazarlarla birlikte İrlanda edebi canlanışının öncülerinden oldu, Abbey Tiyatrosu'nun kuruluşunda yer aldı. Bağımsız İrlanda Devleti'nin kurulmasının ardından senatörlük de yaptı.
Yeats, erken dönemdeki romantik ve simgeci söyleyişten zamanla daha yalın ve sert bir dile geçti. 1923'te Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı. 28 Ocak 1939'da Fransa'da öldü. Şiirleri ve oyunları, 20. yüzyıl İngilizce edebiyatının en etkili örnekleri arasında sayılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu şiirin çevirmeni kimdir?
Şiirin Türkçe çevirmeni Cevat Çapan'dır.
Şiirin konusu nedir?
Şiir, konuşanın şiir yazma uğraşından kolayca saptırılabileceğini söyler. Bir kadının yüzü ya da yurdunun çektiği acılar onu şiirden koparabilir. Gençliğinde türkülere değer vermeyen konuşan, sonunda balıktan bile daha soğuk, dilsiz ve sağır olmayı diler. Şiir, sanat ile tutku ve siyasal kaygı arasındaki gerilimi işler.
Şair kimdir?
William Butler Yeats (1865-1939), İrlandalı şair ve oyun yazarıdır. İrlanda edebi canlanışının önde gelen adlarından biridir ve 1923'te Nobel Edebiyat Ödülü'nü almıştır.
Şiir Rafım'ın Okur-Yazar Ailesine Katıl 📖 Her Şey Ayartabilir Beni - Yeats Türkçe Çeviri Analizi
İpucu: Yazıdan bir bölüm veya mısra seçip alıntı olarak yorumuna ekleyebilirsin.
Okur Görüşleri
Henüz yorum yapılmadı
Bu yazı için ilk yorumu sen yazmak ister misin?
Yorum Gönder