Varlık Dergisi 1418.Sayı Kasım 2025

Varlık Dergisinin Kasım 2025 Sayısı Varlık 1418 Dosya:   “Melih Cevdet Anday Edebiyatı” – Hülya Bulut, Semiha Şentürk, Kabil Demirkıran, Ata...

Varlık Dergisinin Kasım 2025 Sayısı

Varlık 1418

Dosya: 

“Melih Cevdet Anday Edebiyatı” – Hülya Bulut, Semiha Şentürk, Kabil Demirkıran, Atanur Memiş

Melih Cevdet Anday'ın Öykülerinde Kadınlar – Hülya Bulut Sayfa:4

Varlık’ın Kasım sayısının dosya konusu, “Melih Cevdet Anday Edebiyatı”. Dosyamıza katkıda bulunan isimler ise Hülya Bulut, Semiha Şentürk, Kabil Demirkıran, Atanur Memiş. Dosyamızın ilk yazısını kaleme alan Hülya Bulut’a göre “Melih Cevdet Anday’ın Öykülerinde Kadınlar” çoğunlukla ataerkil kalıpları pekiştiriyor ve “kendi hikâyelerinin kahramanları olmaktan çok erkek kahramanların hikâyelerinin sıradan bir uzantısı” olarak konumlanıyorlar. Bulut, Anday’ın 40’lı yıllarda yayımladığı az sayıdaki öyküsünde ataerkil düzenin aile içindeki baskısı, kız çocuklarının eğitimi gibi toplumsal vurguların öne çıktığını, 1950’lerde ise öykülerini “duygu-akıl karşıtlığı çerçevesinde” kurduğunu ve “duygusal kadınlar”ı “akıl yoluyla ikna ya da alteden erkeklere” yer verdiğini örneklerle gösteriyor.

Melih Cevdet Anday'ın “Aylaklar”ında Tutsaklık ve Özgürlük – Semiha Şentürk Sayfa:8

Semiha Şentürk, “Melih Cevdet Anday’ın Aylaklar’ında Tutsaklık ve Özgürlük” temasını Erving Goffman’ın “performans, set ve vitrin” kavramlarıyla inceliyor. Romanın geçtiği Erenköy’deki konak hem “soyluluk performansı”nın sergilendiği bir set hem de aristokrat kimliğin sürdürüldüğü bir vitrin olarak okunuyor. Leman Hanım geçmişine tutunmak için konağı ve çevresindekileri araçsallaştırırken kendini ve ailesini tutsaklaştırıyor. Torunu Muammer ise bu döngüyü kırıp özgürlüğe ve yeni bir kimliğe ulaşmaya çalışıyor, ancak hem konaktaki belirleyici mirastan hem de dış dünyanın yozlaşmışlığından sıyrılamıyor. Şentürk, bu romanın üç kuşak üzerinden “ruhsal atalet”i, aristokrasinin çözülüşünü ve özgürlük ile tutsaklık arasındaki gerilimi işlediğini öne sürüyor.

Melih Cevdet Anday'ın Şiirlerinde Zaman Metaforları – Kabil Demirkıran Sayfa:12

Kabil Demirkıran, “Melih Cevdet Anday’ın Şiirlerinde Zaman Metaforları”nı inceliyor. Erken dönem şiirlerinde zamanı “yok edici” özelliğiyle ele alan şairin 1962’de yayımladığı Kolları Bağlı Odysseus’la birlikte modern insanın kronolojik ve nesnel zaman anlayışına karşı çıktığını, ama zamanı yok saymadığını, ondan kurtulmaya çalışmadığını, “aksine onu yeniden yorumlayıp bireysel bir deneyimin nesnesi” haline getirdiğini; geçmişsiz ve geleceksiz bir “şimdi” algısını şiirine yerleştirdiğini, bu yaklaşımını mitolojiyle birleştirerek felsefi bir tabana oturttuğunu ve yabancılaşma temasına karşı bir direnç noktası oluşturduğunu ileri sürüyor.

"Kolları Bağlı Odysseus"ta Kahramanın Yolculuğu – Atanur Memiş Sayfa:16

Atanur Memiş, “Kolları Bağlı Odysseus’ta Kahramanın Yolculuğu” başlıklı yazısında, “Melih Cevdet Anday mitin yapısını değil, sesini duymak ister; arketipi yaşatmayı değil, onunla yolculuğunun yükünü hafifletmeyi amaçlar. Hatta bütün mitoloji ve insanın bilgi birikimi şiir için bahanedir,” diyor. Campbell’ın “mitlerin evrensel grameri” ile Chomsky’nin “dilin evrensel grameri” arasında paralellik kurarak mitin bilinçdışının, dilin ise bilincin dizgesi olduğunu vurguluyor. Kahraman artık bir arketip değil, bilincin kendi içsel yolculuğunun metaforudur. “Campbell’ın arketipi balinanın karnına inip karanlığı geçer, ardından dünyaya iksirle döner. Kolları bağlı kahramansa aynı karanlıktan geçer ama geri dönmez; bulduğu şey bilgelik değil, sessizliktir.”

Yazı:

Benim de Var “Kafamda Bir Tuhaflık”: Çağdaş Gerçekçiliği Yeniden Düşünmek (Mustafa Bayram Mısır) – Tiyatro Sanatı: Unutmanın Çaresizliği ve Hatırlamanın Estetiği / “Elma, Labrador, Çimen” (Mehmet Konuk) – Sinema Tarihimizde Kadın Yıldızlar [1950-1980] (Burak Süme) – Ahmet Ağaoğlu’nun “Ben Neyim”i Odağında Cumhuriyet Aydınının Kimlik Arayışı ve Modernleşme Paradoksu (Cihan Ülsen) – Türkçede Yeni Bir Tamlama Türü: Aykırı Tamlama (Nizamettin Uğur) – İspanyol Dili ve Edebiyatı Nasıl Anlatılır: H. Şebnem Atakan ile Söyleşi (Mine Bican) – Türkçe Günlükleri (Feyza Hepçilingirler) – Bozulan Masallar, Kalpsiz Bedenler (Zehra Betül Yazıcı) – Nâzım Hikmet Kime “Hasret”? (Mehmet Öztek) – Rüzgâr Odası (Yavuz Özdem) – İzdüşümler 1: Rastlantı (Ahmet Önel) – 90’lar ve Anti-lirik Cereyanlar (Ali Özgür Özkarcı) – Sinema Sanatı: Belkıs Bayrak ile Söyleşi (Fatma Berber) – Ayşe Kulin: “Öykülerimi Yayıncıya Götürmemle Yayımlanması Arasında 25 Yıl Var...” (Lütfi Özgünaydın) – Antropontoloji ve Sanat: İnsanın “Arada Olma” Geriliminde Edebiyatın İşlevi (Ayşegül Kopdagel) – Yeni Şiirler Arasında (Şeref Bilsel) – Yeni Öyküler Arasında (Jale Sancak)

Şiir: 

Tahir Musa Ceylan, C. Hakkı Zariç, Ahmet Bozkurt, Ligia Kesisian, Bilge Miray Aslan, Emine Menteşe, Hasan Tahsin Çatak

Öykü: 

Arzu Taşçıoğlu, Tevfik Can Küçükşahin, Ümit Barış Bozdağlı

Desen: 

Melike Kılıç

Kitaplar Arasında: 

Nilgün Tutal ile “Julia Kristeva: Adlandırılamayanla Yüzleşmek” Üzerine Söyleşi (Hüseyin Köse) – “11. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Rus Edebiyatı Tarihi” - Ataol Behramoğlu (Kemal Gündüzalp) – Arife Kalender ile “Tenden Gömlek” Üzerine Söyleşi (Eser Ceran Erdi) – “Post Mortem” - Şivan Erciyes (Süreyya Deniz) – “Eskiz” - Gültekin Emre, Arif Buz (Rıdvan Dansuk) – “Kaçak Avcı” - Reinhard Kaiser-Mühlecker (Ali Bulunmaz) – Cem Savran ile “Gündüz Düşleri” Üzerine Söyleşi (Metin Turan) – “Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar” - Polat Özlüoğlu (İlayda Demirok)

Edebiyattan resme, felsefeden sanat tarihine, fotoğraftan sinemaya geniş bir alanda yazılar, söyleşiler yayımlayan Varlık bu ay da Tiyatro Sanatı, Sinema Sanatı, Nasıl Anlatılır, Türkçe Günlükleri, Yeni Şiirler / Öyküler Arasında köşeleri ve yeni kitapların tanıtıldığı Kitaplar Arasında bölümüyle okurlarıyla buluşuyor.

👀İçerik Hakkında👇

🔄Güncelleme : 28 Ekim 2025

🔎Açıklamalar: 

☑ Bu içerik hakkında düşüncelerinizi yorumlarda belirtiniz.

☑ Şikayet veya Düzeltme isteklerinizi siirrafim@gmail.com adresine gönderebilirsiniz.

💼Kaynaklar : 

✔ https://www.varlikonline.com/varlik-dergisi