Hasan Hüseyin Korkmazgil - Haziranda Ölmek Zor şiiri incelemesi: Nâzım Hikmet ve Orhan Kemal anısına toplumsal bir ağıt analizi. ...
Edebi İnceleme, Künye ve Şiir
| Şiir: | Haziranda Ölmek Zor |
| Şair: | Hasan Hüseyin Korkmazgil |
| Konu: | Haziran ayında kaybedilen iki dev ismin (Nâzım Hikmet ve Orhan Kemal) ölümü üzerinden, 1960’lı yılların baskıcı siyasi atmosferi, işçi sınıfının çilesi ve halkın özgürlük mücadelesi. Ölüm Şiirleri |
| Tematik Odak: | Ölüm, siyasi baskı (tank, tomson, darbe), emek sömürüsü, direnç ve Haziran ayının tezatlığı (yaşamın tazeliği vs. ölümün ağırlığı). |
| Edebi Dönem: | Toplumcu Gerçekçi Şiir. |
Analitik Notlar:
Şiir, "leylâk ve tomurcuk kokusu" gibi yaşamı müjdeleyen doğa imgeleriyle, "tank paleti ve darağacı" gibi ölümü simgeleyen siyasi imgeleri çarpıştırır. Şair, bir "basın işçisi" kimliğiyle olayların merkezindedir. Şiirin kalbinde Nâzım Hikmet’in 3 Haziran 1963’teki ve Orhan Kemal’in 2 Haziran 1970’teki ölümleri yatar. "Kaderin üstünde bir kader" değil, burada "insanın insanı astığı" somut bir trajedi sorgulanır. Şair, acıyı on üç yıl demledikten sonra "damıttığını" belirterek, toplumsal belleğin şiirle nasıl inşa edildiğini gösterir.
 |
| Hasan Hüseyin Korkmazgil'in Haziranda Ölmek Zor Şiirinin Görsel Analizi. |
Haziranda Ölmek Zor
orhan kemal'in güzel anısına
işten çıktım
sokaktayım
elim yüzüm üstümbaşım gazete
sokakta tank paleti
sokakta düdük sesi
sokakta tomson
sokağa çıkmak yasak
sokaktayım
gece leylâk
ve tomurcuk kokuyor
yaralı bir şahin olmuş yüreğim
uy anam anam
haziranda ölmek zor!
havada tüy
havada kuş
havada kuş soluğu kokusu
hava leylâk
ve tomurcuk kokuyor
ne anlar acılardan/güzel haziran
ne anlar güzel bahar!
kopuk bir kol sokakta
çırpınıp durur
çalışmışım onbeş saat
tükenmişim onbeş saat
acıkmışım yorulmuşum uykusamışım
anama sövmüş patron
ter döktüğüm gazetede
sıkmışım dişlerimi
ıslıkla söylemişim umutlarımı
susarak söylemişim
sıcak bir ev özlemişim
sıcak bir yemek
ve sıcacık bir yatakta
unutturan öpücükler
çıkmışım bir kavgadan
vurmuşum sokaklara
sokakta tank paleti
sokakta düdük sesi
sarı sarı yapraklarla birlikte sanki
dallarda insan iskeletleri
asacaklar aydemir'i
asacaklar gürcan'ı
belki başkalarını
pis bir ota değmiş gibi sızlıyor genzim
dökülüyor etlerim
sarı yapraklar gibi
asmak neyi kurtarır
sarı sarı yaprakları kuru dallara?
yolunmuş yaprakları
kırılmış dallarıyla
ne anlatır bir ağaç
hani rüzgâr
hani kuş
hani nerde rüzgârlı kuş sesleri?
asılmak sorun değil
asılmamak da değil
kimin kimi astığı
kimin kimi neden niçin astığı
budur işte asıl sorun!
sevdim gelin morunu
sevdim şiir morunu
moru sevdim tomurcukta
moru sevdim memede
ve öptüğüm dudakta
ama sevmedim, hayır
iğrendim insanoğlunun
yağlı ipte sallanan morluğundan!
neden böyle acılıyım
neden böyle ağrılı
neden niçin bu sokaklar böyle boş
niçin neden bu evler böyle dolu?
sokaklarla solur evler
sokaklarla atar nabzı
kentlerin
sokaksız kent
kentsiz ülke
kahkahanın yanıbaşı gözyaşı
işten çıktım
elim yüzüm üstümbaşım gazete
karanlıkta akan bir su
gibi vurdum kendimi caddelere
hava leylâk
ve tomurcuk kokusu
havada köryoluna
havada suçsuz günahsız
gitme korkusu
ah desem
eriyecek demirleri bu korkuluğun
oh desem
tutuşacak soluğum
asmak neyi kurtarır
öldürmek neyi
yaşatmaktır önemlisi
güzel yaşatmak
abeceden geçirmek kıracın çekirgesini
ekmeksiz yuvasız hekimsiz bırakmamak
ah yavrum
ah güzelim
canım benim / sevdiceğim
bitanem
kısa sürdü bu yolculuk
n'eylersin ki sonu yok!
gece leylâk
ve tomurcuk kokuyor
uy anam anam
haziranda ölmek zor!
nerdeyim ben
nerdeyim ben
nerdeyim?
kimsiniz siz
kimsiniz siz
kimsiniz?
ne söyler bu radyolar
gazeteler ne yazar
kim ölmüş uzaklarda
göçen kim dünyamızdan?
asmak neyi kurtarır
öldürmek neyi?
yolunmuş yaprakları
ve kırılmış dallarıyla bir ağaç
söyler hangi güzelliği?
kökü burda
yüreğimde
yaprakları uzaklarda bir çınar
ıslık çala çala göçtü bir çınar
göçtü memet diye diye
şafak vakti bir çınar
silkeledi kuşlarını
güneşlerini:
«oğlum sana sesleniyorum işitiyor musun, memet, memet!»
gece leylâk
ve tomurcuk kokuyor
üstümbaşım elim yüzüm gazete
vurmuşum sokaklara
vurmuşum karanlığa
uy anam anam
haziranda ölmek zor!
bu acılar
bu ağrılar
bu yürek
neyi kimden esirgiyor bu buz gibi sokaklar
bu ağaçlar niçin böyle yapraksız
bu geceler niçin böyle insansız
bu insanlar niçin böyle yarınsız
bu niçinler niçin böyle yanıtsız?
kim bu korku
kim bu umut
ne adına
kim için?
«uyarına gelirse
tepemde bir de çınar»
demişti on yıl önce
demek ki on yıl sonra
demek ki sabah sabah
demek ki «manda gönü»
demek ki «şile bezi»
demek ki «yeşil biber»
bir de memet'in yüzü
bir de güzel istanbul
bir de «saman sarısı»
bir de özlem kırmızısı
demek ki göçtü usta
kaldı yürek sızısı
geride kalanlara
nerdeyim ben
nerdeyim?
kimsiniz siz
kimsiniz?
yıllar var ki ter içinde
taşıdım ben bu yükü
bıraktım acının alkışlarına
3 haziran '63'ü
bir kırmızı gül dalı
şimdi uzakta
bir kırmızı gül dalı
iğilmiş üzerine
yatıyor oralarda
bir eski gömütlükte
yatıyor usta
bir kırmızı gül dalı
iğilmiş üzerine
okşar yanan alnını
bir kırmızı gül dalı
nâzım ustanın
gece leylâk
ve tomurcuk kokuyor
bir basın işçisiyim
elim yüzüm üstümbaşım gazete
geçsem de gölgesinden tankların tomsonların
şuramda bir çalıkuşu ötüyor
uy anam anam
haziranda ölmek zor!
Hasan Hüseyin
1963'lerde yaşanılanları ben, ancak böyle dökebildim 1976'larda şiire.Onüç yılda özümsemişim o olayları, onüç yıl sonra damıtabilmişim. O günleri yaşayıp da ozanlığa soyunanlar, elbette ki benden daha iyi yapabileceklerdir bu işi. "El elden üstündür, taa arşa kadar" demiş eskiler.Hasan Hüseyin
 |
| Hasan Hüseyin Korkmazgil'in Haziranda Ölmek Zor Şiirinin Görsel Portresi. |
🎭 Şairin Portresi
Hasan Hüseyin Korkmazgil (1927 - 1984): Toplumcu gerçekçi şiirin en gür sesli "eylemci" şairlerinden biridir. Şiiri, sokağın diliyle, işçinin alın teriyle ve halkın öfkesiyle yoğurmuştur. Mizahı ve yergiyi, derin bir lirizmle birleştirebilen ender kalemlerdendir. Hayatı boyunca baskılara boyun eğmemiş; Nâzım Hikmet geleneğini, Anadolu’nun kadim dertleri ve modern bir söylemle birleştirerek "direnişin estetiğini" kurmuştur.
📚 Kaynaklar ve Referanslar
- Hasan Hüseyin - Haziranda Ölmek Zor, Bilgi Yayınevi.
- Asım Bezirci - Hasan Hüseyin: Yaşamı, Kişiliği, Sanatı.
- Şükran Kurdakul - Çağdaş Türk Edebiyatı.
💬 Düşüncelerinizi Paylaşın:
Hasan Hüseyin, "Yaşatmaktır önemlisi / güzel yaşatmak" diyerek sanatın ve politikanın nihai amacını özetliyor. Haziran ayı sizin için yaşamın tomurcuklandığı bir bahar mı, yoksa gidenlerin ardından kalan bir "yürek sızısı" mı? Şairin "şuramda bir çalıkuşu ötüyor" dediği o bitmeyen umudu siz nerede buluyorsunuz? Düşüncelerinizi Siirrafim.art topluluğuyla paylaşın.
✍️ Siirrafim.art
🔄 Son Güncelleme:
2026-03-04T07:27:14Z
Bu içerik size ne hissettirdi?
Bu sayfada yer alan mısraların telif hakları şairin kendisine veya yasal temsilcilerine aittir. Gayemiz, edebiyatımızın bu kıymetli hazinelerini tanıtmak ve gönüllere sevdirmektir.
"Paylaşalım ki, sevgi sadece bizde kalmasın; tüm dünyaya nefes olsun."
Hiç yorum yok
Siz bu içerik hakkında ne düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi yazarak katkıda bulunabilirsiniz.