Haziranda Ölmek Zor - Hasan Hüseyin

Son Baskı: 4.3.26 | Hesaplanıyor...

Hasan Hüseyin Korkmazgil - Haziranda Ölmek Zor şiiri incelemesi: Nâzım Hikmet ve Orhan Kemal anısına toplumsal bir ağıt analizi.

Edebi İnceleme, Künye ve Şiir

Şiir:	Haziranda Ölmek Zor
Şair:	Hasan Hüseyin Korkmazgil
Konu:	Haziran ayında kaybedilen iki dev ismin (Nâzım Hikmet ve Orhan Kemal) ölümü üzerinden, 1960’lı yılların baskıcı siyasi atmosferi, işçi sınıfının çilesi ve halkın özgürlük mücadelesi. Ölüm Şiirleri
Tematik Odak:	Ölüm, siyasi baskı (tank, tomson, darbe), emek sömürüsü, direnç ve Haziran ayının tezatlığı (yaşamın tazeliği vs. ölümün ağırlığı).
Edebi Dönem:	Toplumcu Gerçekçi Şiir.

Analitik Notlar:

Şiir, "leylâk ve tomurcuk kokusu" gibi yaşamı müjdeleyen doğa imgeleriyle, "tank paleti ve darağacı" gibi ölümü simgeleyen siyasi imgeleri çarpıştırır. Şair, bir "basın işçisi" kimliğiyle olayların merkezindedir. Şiirin kalbinde Nâzım Hikmet’in 3 Haziran 1963’teki ve Orhan Kemal’in 2 Haziran 1970’teki ölümleri yatar. "Kaderin üstünde bir kader" değil, burada "insanın insanı astığı" somut bir trajedi sorgulanır. Şair, acıyı on üç yıl demledikten sonra "damıttığını" belirterek, toplumsal belleğin şiirle nasıl inşa edildiğini gösterir.

Hasan Hüseyin Korkmazgil'in Haziranda Ölmek Zor Şiirinin Görsel Analizi.

 Haziranda Ölmek Zor

       orhan kemal'in güzel anısına 

işten çıktım 

sokaktayım 

        elim yüzüm üstümbaşım gazete 

sokakta tank paleti 

sokakta düdük sesi 

sokakta tomson 

        sokağa çıkmak yasak 

sokaktayım 

gece leylâk 

       ve tomurcuk kokuyor 

yaralı bir şahin olmuş yüreğim 

uy anam anam 

haziranda ölmek zor! 

havada tüy 

havada kuş 

havada kuş soluğu kokusu 

hava leylâk 

       ve tomurcuk kokuyor 

ne anlar acılardan/güzel haziran 

ne anlar güzel bahar! 

kopuk bir kol sokakta 

              çırpınıp durur 

çalışmışım onbeş saat 

tükenmişim onbeş saat 

acıkmışım yorulmuşum uykusamışım 

anama sövmüş patron 

       ter döktüğüm gazetede 

sıkmışım dişlerimi 

ıslıkla söylemişim umutlarımı 

             susarak söylemişim 

sıcak bir ev özlemişim 

sıcak bir yemek 

ve sıcacık bir yatakta 

             unutturan öpücükler 

çıkmışım bir kavgadan 

                    vurmuşum sokaklara 

sokakta tank paleti 

sokakta düdük sesi 

sarı sarı yapraklarla birlikte sanki 

             dallarda insan iskeletleri 

asacaklar aydemir'i 

asacaklar gürcan'ı 

       belki başkalarını 

pis bir ota değmiş gibi sızlıyor genzim 

dökülüyor etlerim 

               sarı yapraklar gibi

asmak neyi kurtarır

       sarı sarı yaprakları kuru dallara?

yolunmuş yaprakları

kırılmış dallarıyla

               ne anlatır bir ağaç

hani rüzgâr

hani kuş

        hani nerde rüzgârlı kuş sesleri?

asılmak sorun değil

        asılmamak da değil

kimin kimi astığı

kimin kimi neden niçin astığı

               budur işte asıl sorun!

sevdim gelin morunu

sevdim şiir morunu

moru sevdim tomurcukta

moru sevdim memede

             ve öptüğüm dudakta

ama sevmedim, hayır

iğrendim insanoğlunun

        yağlı ipte sallanan morluğundan!

neden böyle acılıyım

neden böyle ağrılı

neden niçin bu sokaklar böyle boş

niçin neden bu evler böyle dolu?

sokaklarla solur evler

sokaklarla atar nabzı

                               kentlerin

sokaksız kent

kentsiz ülke

kahkahanın yanıbaşı gözyaşı

işten çıktım

elim yüzüm üstümbaşım gazete

karanlıkta akan bir su

        gibi vurdum kendimi caddelere

hava leylâk

              ve tomurcuk kokusu

havada köryoluna

havada suçsuz günahsız

                    gitme korkusu

ah desem

       eriyecek demirleri bu korkuluğun

oh desem

       tutuşacak soluğum

asmak neyi kurtarır

       öldürmek neyi

yaşatmaktır önemlisi

               güzel yaşatmak

abeceden geçirmek kıracın çekirgesini

       ekmeksiz yuvasız hekimsiz bırakmamak

ah yavrum

ah güzelim

canım benim / sevdiceğim

                     bitanem

kısa sürdü bu yolculuk

       n'eylersin ki sonu yok!

gece leylâk

              ve tomurcuk kokuyor

uy anam anam

haziranda ölmek zor!

nerdeyim ben

nerdeyim ben

       nerdeyim?

kimsiniz siz

kimsiniz siz

        kimsiniz?

ne söyler bu radyolar

gazeteler ne yazar

kim ölmüş uzaklarda

            göçen kim dünyamızdan?

asmak neyi kurtarır

       öldürmek neyi?

yolunmuş yaprakları

       ve kırılmış dallarıyla bir ağaç

              söyler hangi güzelliği?

kökü burda

        yüreğimde

yaprakları uzaklarda bir çınar

ıslık çala çala göçtü bir çınar

       göçtü memet diye diye

              şafak vakti bir çınar

           silkeledi kuşlarını

                         güneşlerini:

«oğlum sana sesleniyorum işitiyor musun, memet,                                                                   memet!»

gece leylâk

       ve tomurcuk kokuyor

üstümbaşım elim yüzüm gazete

vurmuşum sokaklara

vurmuşum karanlığa

       uy anam anam

       haziranda ölmek zor!

bu acılar

bu ağrılar

              bu yürek

neyi kimden esirgiyor bu buz gibi sokaklar

bu ağaçlar niçin böyle yapraksız

bu geceler niçin böyle insansız

bu insanlar niçin böyle yarınsız

bu niçinler niçin böyle yanıtsız?

kim bu korku

        kim bu umut

ne adına

              kim için?

«uyarına gelirse

       tepemde bir de çınar»

             demişti on yıl önce

demek ki on yıl sonra

demek ki sabah sabah

demek ki «manda gönü»

demek ki «şile bezi»

demek ki «yeşil biber»

bir de memet'in yüzü

bir de güzel istanbul

bir de «saman sarısı»

bir de özlem kırmızısı

demek ki göçtü usta

kaldı yürek sızısı

              geride kalanlara

nerdeyim ben

        nerdeyim?

kimsiniz siz

        kimsiniz?

yıllar var ki ter içinde

       taşıdım ben bu yükü

bıraktım acının alkışlarına

                      3 haziran '63'ü

bir kırmızı gül dalı 

                    şimdi uzakta

bir kırmızı gül dalı

                    iğilmiş üzerine

yatıyor oralarda

bir eski gömütlükte

       yatıyor usta

bir kırmızı gül dalı

              iğilmiş üzerine

okşar yanan alnını

bir kırmızı gül dalı 

                      nâzım ustanın

gece leylâk

       ve tomurcuk kokuyor

bir basın işçisiyim

elim yüzüm üstümbaşım gazete

geçsem de gölgesinden tankların tomsonların

              şuramda bir çalıkuşu ötüyor

uy anam anam

haziranda ölmek zor!

Hasan Hüseyin

1963'lerde yaşanılanları ben, ancak böyle dökebildim 1976'larda şiire.

Onüç yılda özümsemişim o olayları, onüç yıl sonra damıtabilmişim. O günleri yaşayıp da ozanlığa soyunanlar, elbette ki benden daha iyi yapabileceklerdir bu işi. "El elden üstündür, taa arşa kadar" demiş eskiler. 

  Hasan Hüseyin

 

Hasan Hüseyin Korkmazgil'in Haziranda Ölmek Zor Şiirinin Görsel Portresi.

🎭 Şairin Portresi

Hasan Hüseyin Korkmazgil (1927 - 1984): Toplumcu gerçekçi şiirin en gür sesli "eylemci" şairlerinden biridir. Şiiri, sokağın diliyle, işçinin alın teriyle ve halkın öfkesiyle yoğurmuştur. Mizahı ve yergiyi, derin bir lirizmle birleştirebilen ender kalemlerdendir. Hayatı boyunca baskılara boyun eğmemiş; Nâzım Hikmet geleneğini, Anadolu’nun kadim dertleri ve modern bir söylemle birleştirerek "direnişin estetiğini" kurmuştur.

---

📚 Kaynaklar ve Referanslar

• Hasan Hüseyin - Haziranda Ölmek Zor, Bilgi Yayınevi.
• ​Asım Bezirci - Hasan Hüseyin: Yaşamı, Kişiliği, Sanatı.
• ​Şükran Kurdakul - Çağdaş Türk Edebiyatı.

💬 Düşüncelerinizi Paylaşın: 

Hasan Hüseyin, "Yaşatmaktır önemlisi / güzel yaşatmak" diyerek sanatın ve politikanın nihai amacını özetliyor. Haziran ayı sizin için yaşamın tomurcuklandığı bir bahar mı, yoksa gidenlerin ardından kalan bir "yürek sızısı" mı? Şairin "şuramda bir çalıkuşu ötüyor" dediği o bitmeyen umudu siz nerede buluyorsunuz? Düşüncelerinizi Siirrafim.art topluluğuyla paylaşın.

✍️ Siirrafim.art

Favorilere Ekle

Favorilere eklemek için Google hesabınla giriş yapman gerekiyor.

📖

Haziranda Ölmek Zor - Hasan Hüseyin Bu İçeriğin Bir Parçası Ol Beğen • Favorile • Yorumla • Paylaş Paylaşım ve yorumunla, sen de Şiir Rafım'ın Okur-Yazar'ı Ol

▾ Ayrıntılar

✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.

✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.

✍️ İçeriğin ana başlığının altındaki paylaşım butonlarını ya da içeriğin sonundaki "Paylaşım" seçeneklerini kullanarak, ya da bağlantı linkini kopyalayarak doğrudan sosyal medya hesaplarınızda paylaşabilirsiniz.

🎧 Dilerseniz sesli olarak da dinleyebilirsiniz:

✦ BEĞENDİYSEN PAYLAŞ

⚠️ Hata Bildir

📱 Cihazından Seç Facebook WhatsApp X ⋮ Daha Fazla

Telegram Pinterest LinkedIn Tumblr Reddit Threads NSosyal E-posta Linki Kopyala