✦ Şiirinizi gönderin — Okur Şiirleri Köşesi'nde
✦ Şairler Testi'ni çözün
✦ Önemli Şiir Günleri Ajandası'na bakın
✦ Aylık E-Dergi'yi okuyun
✦ Şiir Rafım Radyosu'nu dinleyin
✦ Şiir Rafım Kitaplığı'na bakın
✦ Şiir Arşivi'nde sevdiğiniz şiirleri keşfedin
✦ Kültür Sanat Etkinlikleri'nde güncel kalın
Vladimir Mayakovski Kimdir?
Vladimir Vladimirovich
Mayakovsky
Baghdati, Gürcistan
(Rus İmparatorluğu)
Moskova, SSCB
(intihar, 36 yaşında)
Kübofütürizm
LEF
Vladimir Mayakovski, 20. yüzyıl Rus şiirinin en sarsıcı sesidir. Gürleyen, öfkeli ve sevgi dolu şiirleriyle hem kitlesel bir iyimserliği hem de bireysel bir çaresizliği aynı anda taşıdı. Ekim Devrimi'ni bütün yüreğiyle kucaklayan şair; sanatını, reklamı, afişi, tiyatroyu ve şiiri tek bir elde tutarak yeni bir dünya için savaştı — sonra o dünyanın bürokratik örgüsüne teslim olmayı reddetti ve 14 Nisan 1930'da, Moskova'daki çalışma odasında, 36 yaşında hayatına son verdi.
Mayakovski'nin Türk edebiyatındaki izi, büyük ölçüde Nâzım Hikmet üzerinden okunur. Nâzım, 1921'de Moskova'ya gidip Mayakovski'nin merdiven biçimindeki şiirlerini keşfettiğinde, kendi şiiri için en büyük kapıyı aralamış oldu. Mayakovski'nin ölümü Nâzım'ı derinden sarstı. Şairin "Şair İşçidir" adlı şiiri Şiir Rafım'da incelenmektedir.
Hayatı ve Ailesi
Vladimir Mayakovski, 19 Temmuz 1893'te (Eski Takvim: 7 Temmuz) Gürcistan'ın Baghdati köyünde dünyaya geldi. Babası Vladimir Konstantinoviç Mayakovski orman müdürüydü; 1906'da bir iğne batmasıyla gelişen kan zehirlenmesinden öldü. Bu erken ölüm hem aileyi maddi sıkıntıya hem de genç Mayakovski'yi derin bir babası olmaksızın büyüme çaresizliğine sürükledi. Aile Moskova'ya taşındı; anne ve kız kardeşler dikiş-nakış işleriyle geçindi.
Moskova'da devrimci çevrelere katılan Mayakovski, 14 yaşında Bolşevik Partisi'ne üye oldu. Üç kez tutuklandı; 1908-1909'da geçirdiği on bir aylık Butırka hapishanesi süreci, şiir yazmaya başlamasının dönüm noktası oldu. 1911'de Moskova Resim, Heykel ve Mimarlık Okulu'na kabul edildi; burada David Burliuk ile tanışarak Rus Fütürizmi'nin kurucu çekirdeğine girdi.
1912'de dört imzacıyla yayımlanan "Kamuoyunun Zevkine Bir Tokat" (Пощёчина общественному вкусу) bildirisi, Rus edebiyatının en gürültülü çıkışlarından biri oldu: Puşkin, Dostoyevski ve Tolstoy'u "modernliğin gemisinden atmak" istediklerini ilan ediyorlardı.
Hayat Kronolojisi
Lily Brik: Ölümsüz Aşk
Triolet (Lily'nin kız kardeşi, Fransız şair Louis Aragon'un eşi), Mayakovski'yi kocası Osip Brik ile tanıştırdığında Mayakovski hemen Lily Brik'e bakmış ve aşkın suretini görmüştü. Lily, güçlü kişiliği, entelektüel derinliği ve Mayakovski'nin sanatına olan samimi ilgisiyle hem onun ilhamı hem de sürekli acısı oldu.
Lily Brik hiçbir zaman tümüyle Mayakovski'nin olmadı. Kocasından ayrılmadı; Mayakovski'ye bir yaklaşıp bir uzaklaştı. Şair bu aşkı olağanüstü şiirlere dönüştürdü: Pantolonlu Bulut, Flüt-Omurga, Seni Seviyorum, Hakkında bu acının ürünleriydi. İntihar notunda Lily'yi ve ailesini Sovyet hükümeti'ne emanet etmesini istedi; yarım kalan şiirlerini ona bıraktı.
Şiir Anlayışı: Merdiven ve Gök Gürültüsü
Mayakovski'nin şiiri; biçim, ses ve ideoloji bakımından döneminin en köklü yeniliğini temsil eder.
Merdiven Şiiri (Lesyonka)
Dizeleri basamak basamak, merdiven gibi dizerek hem ritmi görsel bir yapıya hem de anlamı nefes almaya dönüştürdü. Her satır kırılması bir durak, bir vurgu, bir nefes demekti. Bu biçim Nâzım Hikmet aracılığıyla Türk şiirine geçti ve Türk serbest şiirinin yapı taşlarından biri oldu.
Kitlesel Şiir
Şiiri bireysel bir sanat nesnesi değil, kitleye seslenen bir araç olarak gördü. "Sokaklar fırçamız, alanlar paletimiz" sözü bu anlayışı özetler. ROSTA Pencereleri döneminde binlerce afiş üretmesi, şiiri fabrikada üretilen bir mal gibi düşündüğünü değil — tersine, sanatın her an her yerde olabileceğine inandığını gösterir.
Duygu ve İdeoloji
Çelişkisi de buradaydı: Kitlesel ve devrimci şiir yazarken içinde taşıdığı büyük bireysel aşkı ve acıyı hiçbir zaman susturamadı. Pantolonlu Bulut'taki Lily'ye sesleniş, Hakkında'daki kişisel özlem ve Tüm Sesimle'deki hüzün — bunlar devrimin sözcüsünün değil, kırılgan bir insanın sesidir.
Nâzım Hikmet Bağı
Nâzım Hikmet, 1921'de Vâlâ Nureddin ile Moskova'ya gittiğinde Rusça gazetelerde gördüğü uzunlu kısalı, merdiven biçimindeki Mayakovski şiirlerinden derinden etkilenmişti. Moskova yıllarında bu etkiyi doğrudan yaşadı; kendi şiirinin omurgasını Mayakovski'nin biçiminden kurdu. "Mayakovski'yi tanıdıktan sonra şiirim yepyeni bir boyut kazandı" diyecekti. 14 Nisan 1930, Nâzım için de derin bir yıkımdı. Nâzım Hikmet'in en çok okunan şiirlerine Şiir Rafım'daki Nâzım Hikmet seçkisinden ulaşabilirsiniz.
Başlıca Eserleri
📖 Başlıca Şiirler
(Oblako v shtanakh) 1915
(Fleyta-pozvonochnik) 1915
(Vo ves' golos, yarım) 1930
🎭 Oyunlar ve Diğer
(trajedi, ilk oyun) 1913
(Misteriya-Buff) 1918
(Klop) 1929
(1.600+ propaganda afişi) 1919–22
(kuramsal deneme) 1926
📚 Türkçe Çeviriler (Seçki)
(çev: N. Ziyalan, YKY) —
(çev: Ahmet Oktay) —
(Послушайте!) —
(Dünya Kitapları) —
(Sel Yayıncılık) —
✦ Temel Kavramlar
(Sol Sanat Cephesi) 1923–25
(agitprop) 1919–22
alanlar paletimiz" —
Mirası
Stalin, Mayakovski'nin ölümünün ardından onu "en iyi, en yetenekli Sovyet çağı şairi" ilan etti ve ölümünü "ideolojik düşmanların kışkırtmasına bağladı." Bu devlet sahiplenişi, Mayakovski'nin şiirini hem korudu hem de dondu. Pasternak bu durumu sert biçimde eleştirdi: Mayakovski'nin devlet onayıyla zorunlu okul müfredatına sokulması, şairi bir anıta değil bir idole dönüştürdüğünü söyledi.
Doğduğu Gürcistan köyü Baghdati, onun anısına Mayakovski olarak yeniden adlandırıldı. Şiirleri bugün onlarca dilde yayımlanmaya devam etmektedir. Nâzım Hikmet aracılığıyla Türk şiirinde filizlenen merdiven biçimi, Mayakovski'nin en uzun soluklu mirasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Vladimir Mayakovski kimdir?
Mayakovski'nin şiir anlayışı nedir?
Mayakovski neden intihar etti?
Mayakovski'nin Nâzım Hikmet ile ilişkisi nedir?
Mayakovski'nin en önemli eserleri hangileridir?
Kaynaklar
▾ Ayrıntılar
✍️ Okuduğunuz bu içeriği, kalp ikonuna tıklayarak beğenebilir; Google hesabınızla giriş yaparak Favorilerinize ekleyebilirsiniz.
✍️ Beğendiğiniz dizeleri/metinleri fareyle seçerek veya üzerine basılı tutarak hızlıca alıntılayabilir ve yorumunuza ekleyebilirsiniz.
✍️ İçeriğin ana başlığının altındaki paylaşım butonlarını ya da içeriğin sonundaki "Beğendiysen Paylaş" butonunu kullanarak, ya da bağlantı linkini kopyalayarak doğrudan sosyal medya hesaplarınızda paylaşabilirsiniz.
🎧 Dilerseniz sesli olarak da dinleyebilirsiniz:
Yorumlar
Yorum Gönder
Siz bu içerik hakkında ne düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi yazarak katkıda bulunabilirsiniz.